معلم حماسه ساز(آقازاده)

بسم الله الرحمن الرحیم
جمهوری اسلامی ایران
اداره کل آموزش و پرورش استان آذربایجانشرقی
اداره آموزش و پرورش شهرستان خداآفرین
عنوان اقدام پژوهی: چگونه توانستم مشکلات مربوط به نظم و انضباط را در بین دانش آموزان مدرسه مختلط راهنمایی به حداقل برسانم
نام نام خانوادگی مولف/ مجری اصلی : رضا آقازاده کلیبر
پست سازمانی : دبیر
رشته تحصیلی : الهیات و معارف اسلامی
آخرین مدرک تحصیلی: لیسانس
محل خدمت: مجتمع امام جعفر صادق(ع) مردانقم
سمت فعلی: معاون پرورش مجتمع و( 6 ساعت تدریس قرآن و  پیام های آسمانی)
سابقه خدمت: 16 سال
شماره همراه: 09149274532
همکاران اقدام پژوه:
مدیر مجتمع ،معاونین مجتمع ،دبیران مدرسه استاد مطهری مردانقم
سالتحصیلی94-93
تشکر و قدردانی
سپاس خدای را که سخنوران , در ستودن او بمانند و شمارندگان ، شمردن نعمتهای او ندانند و کوشندگان ، حق او را گزاردن نتوانند. و سلام و درود بر محمد  و خاندان پاک او، طاهران معصوم، هم آنان که وجودمان وامدار وجودشان است؛ و نفرین پیوسته بر دشمنان ایشان تا روز رستاخیز...
 تقدیم به پیشگاه آقا امام زمان و اهل بیت عصمت و طهارت و معلمان شهید این خطئه شهید پرور.
تشکر ویژه بنده از جناب آقای حاجی پور می باشد که از ابتدای ورودم به آموزش و پرورش خداآفرین مشوق و راهنمای حقیر در امر تحقیق و پژوهش بوده اند، خصوصا در بحث اقدام پژوهی.  همچنین از مدیر محترم مجتمع امام جعفر صادق (ع) مردانقم جناب آقای غفاری که اکثر زحمات بنده با ایشان بوده و  در پایان از همکاران ارجمندم که با نظرات و پیشنهادات سازنده و ارزنده خود بنده را در امر تحقیق  و پژوهش یاری نمودند نهایت تقدیر و تشکر را دارم.
 
فهرست
تقدیر و تشکر ..................................................................................2
چکیده...........................................................................................3
مقدمه...........................................................................................4
توصیف وضعیت موجود........................................................................6
گردآوری شواهد1.............................................................................7
پرسشنامه....................................................................................10
پیشینه نظری.................................................................................11
عوامل بی نظمی های دانش آموزان در کلاس..........................................14
پیشینه عملی................................................................................16
انتخاب راه حل جدید و موقتی.............................................................19
اجرای طرح جدید و نظارت بر آن...........................................................20
گرد آوری اطلاعات(شواهد2).............................................................23
کلام آخر......................................................................................25
منابع..........................................................................................26
پیوست ها و ضمایم........................................................................27
 
 
چکیده
هر رفتار انسان و از جمله رفتار دانش آموز هدف دارد یا هدف گردان است دانش آموزان هیچ عملی را بدون هدف انجام نمی دهند بلکه می خواهند نیاز یا نیازهایی را ارضاء کنند بنابراین باید نیازها و هدف های آنها را شناخت و جدی گرفت مثلا اگر رفتار نا مطلوب یا بی انضباطی از آن دانش آموز سر بزند نباید تنها جلب توجه را علت آن بدانیم کاربرد اصول و تدابیر می تواند به ما کمک کند تا از رخ دادن مشکلات رفتاری جلوگیری کنیم یا آنها را به حداقل برسانیم مثل :
  از روز اول کلاس مدیریت کامل را در کلاس اعمال کنیم  و محیط کلاس را از هر لحاظ حتی فضا و تجهیزات سالم گردانیم و باید مطمئن باشیم که دانش آموزان ما در کلاس درس راحتند و در مدرسه احساس آرامش میکنند.
 از آنجایی که رشته تدریس بنده (دینی- عربی- قرآن) است باید اخلاق و تربیت را سرلوحه کارهایم خصوصا در مدرسه قرار دهم.
همچنانکه هدف پیامبران نیز هدایت انسان ها به سوی کمال و سعادت و خیر و نیکی بوده و ما نیز از این امر مستثنی نبوده و علاوه بر آن دانش آموزان را نیز باید به سوی این مهم سوق داده و انگیزه را در آنان تقویت نماییم.
برخی از مواردی را که در دانش آموزان مشاهده کردم متوجه شدم که کارهایی از قبیل: تقلب در امتحان, بی انگیزگی در یادگیری, پرداختن به امور غیر درسی, بی حوصلگی و ... به وفور در آنان مشاهده می شود. بر آن شدم تا علت این مشکلات را پیدا کنم و در این راه از راه های متفاوتی استفاده کردم و اقداماتی انجام دادم از جمله: نظرخواهی از همکاران و مدیر آموزشگاه, دیدار با اولیاء این کلاس و نظرخواهی از اولیاء دانش آموزان, برگزاری شورای دانش آموزی و گروه بندی کردن کلاس و کلاس های فوق برنامه که شواهد آن به پیوست موجود می باشد.
 
 
 
مقدمه
بشر بخاطر اینکه بتواند به راحتی در اجتماع زندگی کند باید رفتار اجتماعی را بیاموزد. به این صورت که از نظر رفتار و اخلاق و منش مورد پذیرش جامعه و اجتماع واقع بشود. یکی از رفتار های  مناسب اجتماعی که مورد پذیرش اجتماع می باشد رعایت کردن انضباط اجتماعی و حتی فردی  می باشد البته انضباطی که مورد قبول اجتماع واقع بشود.
از آنجایی که رعایت کردن مقررات و قوانین انضباطی رفتار و منش فرد  را تحت کنترل درمی آورد و چون این کنترل اکثرا مانع از انجام خواسته های فرد می‌شود در نهایت رعایت مقررات و انضباط  باعث خشم و عصبانیت آنها می شود.
انضباط در تعلیم و تربیت فرزندان و دانش آموزان همیشه نقش موثر و کلیدی داشته  ولی در رعایت کردن آن و همچنین در آموزش آن نظرات متعددی وجود دارد.
« از آنجا كه انضباط به معنای اطاعت ارادی از یك رهبر است، والدین و معلمان همگی نسبت به كودكان رهبرند و كودك راه و روش زندگی را از ایشان یاد می‌گیرد. انضباط، روش جامعه در آموزش رفتار اخلاقی مصوب به كودك است. هدف هرگونه انضباط این است كه فرد، رفتار خود را با مقررات قالبی گروه فرهنگی همنوا سازد و از معیارهای تعیین‌شده جامعه تجاوز نكند..» (علی اکبر شعاری نژاد, 1383)
در تعلیم و تربیت دانش آموزان، همواره نظم و انضباط آنها مورد توجه بوده است و امروزه هم به عنوان یکی از مسائل بسیار حاد و مشکل ساز برای دست اندرکاران آموزش و پرورش محسوب می شود که قسمت زیادی از وقت، بودجه و توجه مسئولان مدرسه را به خود اختصاص می دهد.
در کلاس و مدرسه ای که دانش آموزانش با انضباط و علاقه مند به درس و مدرسه هستند ، تدریس و مدیریت کردن کاری تقریبا آسان می باشد. اما همیشه در هر کلاسی ، دانش آموزانی هستند که باعث بی انضباطی و شلوغی در کلاس درس می شوند.معمولا وقتی معلمی نتوانست جلوی این بی نظمی را بگیرد، متوسل به فرستادن دانش آموز و یا دانش آموزان شلوغ به دفتر آموزشگاه می شود.
نظر فلاسفه تعلیم و تربیت نوین بر این است که کلاس های درس میتواند در توسعه توانایی های یادگیری دانش آموزان نقش موثری داشته باشد.
« گرين برگ (1990) اظهار مي دارد كه وظايف مستبدانه ، بدون جذابيت يا سخت براي دانش اموزان مي تواند دليلي بر عدم خود انضباطي آنها باشد.» (هاشميان 1381 ص 195)
 « ال كيند (1981) بد رفتاري كودكان را در ارتباط با خواسته هاي نامناسب آموزشي مي داند كه در كودكان تنش و استرس ايجاد مي كند.»
از مولا علی(ع) پرسیدند:دادگری برتر است یا بخشندگی؟
فرمود:عدل و دادگری این است که هر کار رادر محل خود قرار دهند،اما بخشندگی کار را از محل خود بیرون می گذارد. دادگری نگهبان توده مردم است،ولی بخشندگی سود بخش مردم مخصوص!
پس دادگری و عدل شریف تر و برتر است.(نهج البلاغه،حکمت 437)
همانطور که جهان آفرینش بر اساس  نظم آفریده شده است و خدا از آفرینش خود هدفی داشته ما انسان ها نیز از آن مستثنی نیستیم و لازمه یک زندگی خوب و موفق و ایده آل داشتن نظم و انضباط در همه امر می باشد.
 
 
 
توصیف وضعیت موجود:
اینجانب رضا آقازاده کلیبر با پانزده سال سابقه آموزشی در رشته الهیات و معارف اسلامی اکنون در پست معاونت پرورشی مجتمع امام جعفر صادق (ع) از اداره آموزش و پرورش شهرستان خداآفرین می باشم و همچنین تدریس دروس قرآن و پیام های آسمانی و عربی یکی از مدارس مجتمع بنام آموزشگاه استاد مطهری مردانقم که مقطع راهنمایی(دوره اول متوسطه) می باشد بر عهده بنده حقیر می باشد.
از آنجایی که شهرستان خداآفرین یکی از شهرستان های محروم استان آذربایجانشرقی بوده و از لحاظ امکانات رفاهی و آموزشی در سطح ضعیف تری قرار دارد. مهمتر اینکه این منطقه در نوار مرزی قرار گرفته و منطقه ای کمتر توسعه یافته و محروم می باشد و از این نظر نیاز به توجه و رسیدگی بیشتر مسئولین استانی و کشوری را دارد.
مدرسه فوق از نظر ساختمانی تازه تاسیس بوده ولی از لحاظ امکانات آموزشی در حد خیلی ضعیفی می باشد.دانش آموزان این آموزشگاه  از سه روستای مجاور می باشند و از نظر اخلاقی و فرهنگی دارای علایق و سلایق مختلفی می باشند تعداد 40 نفر دانش آموز در دو پایه هفتم و هشتم مشغول به تحصیل هستند و مهمتر از همه مختلط بودن این مدرسه می باشد که این عامل نیز در نوع خود باعث به وجود آوردن مشکلاتی در امر آموزش و خصوصا نظم و انضباط می باشد.آموزشگاه مذکور دارای نماز خانه مستقل و کتابخانه نیمه کامل می باشد ولی فاقد آزمایشگاه و کارگاه و اتاق کامپیوتر و پروژکتور می باشد از نظر فضای ورزشی خیلی ضعیف بوده و دارای یک میدان کوچک فوتبال  و یک میز کهنه تنیس روی میز می باشد و به خاطر مختلط بودن مدرسه این امکانات اندک نیز برای دختران صفر می باشد و همچنین داشتن حیاط کوچک برای مدرسه مختلط، یکی از دلایل مهم بی نظمی در این آموزشگاه بود که در ادامه به این مسئله مهم نیز پرداخته خواهد شد .
آنچه که در این آموزشگاه دبیران و معاونین از آن رنج میبریم رفتارهای نامناسب دانش آموزان بود و عرض کردم که از مهمترین عوامل آن مختلط بودن مدرسه و دانش آموزانی از فرهنگ ها و عقاید و روستا های مختلف می باشد بنابراین با خود اندیشیدم که :
چگونه می توانم مشکلات رفتاری و انضباطی دانش آموزانم را کاهش دهم؟
گردآوری شواهد1
بی انضباطی دانش آموزان در مدرسه من که مختلط و دانش آموزانش  از چندین روستا با فرهنگ ها و عقاید و رفتار های متفاوت می باشند  علل و عوامل مختلفی دارد. برای حل  این مشکل از منابع مختلفی چون اینترنت  کتابها و مجله های گوناگون استفاده کردم, چون این مسئله را خیلی مهم دانستم سعی کردم از مشاورین مختلف کمک بگیرم و حتی از نظرات همکارانم نیز غافل نشدم  و با دعوت اولیای دانش آموزان از نکته نظرات آنان نیز استفاده کردم و جلسه ای  نیز با شورای دانش آموزی برگزار نمودم که نتایج حاصله از این تحقیقات بشرح ذیل می باشد:
1-بدلیل مختلط بودن باید در زنگ تفریح حیاط مدرسه تقسیم شود :
از همان ابتدای سالتحصیلی و از بدو ورودم به مدرسه متوجه مختلط بودن و کوچک بودن حیاط مدرسه  و از همه مهمتر معذب شدن دانش آموزان دختر موقع زنگ تفریح شدم و در اولین فرصت موضوع را با مدیر مدرسه در جریان گذاشتم و در شورای مدرسه این مسئله مطرح شد و تصمیم بر این شد تا محیط مدرسه و حیاط به دو قسمت مجزا تقسیم و برای هر گروه یعنی دختران و پسران ناظمین هفته تعیین شود .
 2- دانش آموزان باید از مقررات مدرسه آگاه شوند:
سعی کردم دانش آموزانم را  از همان  ابتدای سال تحصیلی به صورت مکرر و مرتب از مقررات و آیین نامه های  مدرسه آشنا و آگاه  سازم  تا در صورت اشتباه اظهار بی اطلاعی نکنند, و سعی کردم موقع بی انضباطی دانش آموزانم را تنبیه و توبیخ نکنم چرا که این عمل موجب کاهش اعتماد و علاقه دانش آموزان به مدرسه و خصوصا درس می شود و همچنین سعی کردم  با دانش‌آموزان بی‌انضباط، آرام، خونسرد و حرفه‌ای برخورد کنم چرا که دانش‌آموزان از رفتار ما الگوگیری می‌کنند.
 
3- تشویق مناسب و ضروری:
تردیدی نیست که اگر دانش آموزان در برابر رفتار پسندیده و پیشرفتهایی که بدست می آورند تشویق شوند رفتار ناپسند آنها به آرامی کمرنگ و در نهایت از بین می رود. به تعبیری توجه معلم به دانش آموزان موجب قانون پذیری او می شود و عدم توجه منجر به بی تفاوتی می شود.
 
4- بکار گیری و دادن مسئولیت به دانش آموزان:
 
 امورات و مسئولیت های مدرسه از جمله ناظمین هفته و مسئول نظافت  و  ورزش  و مراسم صبحگاهی و ... را از طریق برگزاری انتخابات به دانش آموزان محول کردم که انتخاب از طریق خود دانش آموزان باشد تا باعث اعتراض و در پایان موجب بی نظمی در مدرسه نگردد. این روش را  با همکاران در میان گذاشتم که هرکدام دیدگاه های خود را اعلام کردند، یکی از همکاران گفت: ضمن اینکه به دانش آموزان مسئولیت می دهید باید به دانش آموزان بی انضباط مسئولیت بدهید تا متوجه شود که مدرسه قانون و مقررات دارد و اگر کارش را به خوبی انجام داد مورد تشویق قرار می گیرد.
همکار دیگری نظرش را چنین اعلام کرد: باید چیدمان کلاس طوری باشد که دانش آموزان دختر و پسر ضمن مجزا بودن ، دانش آموزان دختر در عقب کلاس و پسران در جلوی کلاس باشند و  دانش آموزان  بی انضباط کنار هم نباشند و چون اکثر آنها در آخر کلاس می نشینند از توجه به درس دور می شوند و در کلاس سر و صدا و بی نظمی ایجاد می کنند. برای رفع این مشکل باید دانش آموز بی انضباط کلاس را در کنار دانش آموز منضبط و درسخوان قرار دهیم تا رفتارش روز به روز بهتر شود. پس از نظرسنجی از همکاران به سراغ  اولیای آنها رفتم و از آنها خواستم در مورد رفع این معضل با من و مدرسه  همکاری کنند. سپس اولیاء در یک جلسه یک ساعتی در مدرسه حاضر شدند, تاریخ این جلسه روز 18/01/1394  بود که در محل دفتر مدرسه برگزار شد(تصاویر مربوط به جلسه در پیوست آورده شده است). و به پرسش های مربوط که به صورت سوالات چند گزینه ای طرح کرده بودم پاسخ دادند،آنچه از نظرخواهی اولیاء بدست آمد به این شرح می باشد: عده زیادی از اولیاء به بی انضباطی بی تفاوت بودند و می گفتند دانش آموز بی انضباط باید تنبیه شود.
پس جلسه ای با شورای دانش آموزی در تاریخ 8/2/94 برگزار کردم. اعضای شورا 6 نفر بودندکه هرکدام نظراتشان را در این مورد ابراز نمودند(تصاویر در پیوست آورده شده است). آرش گفت: علت بی انضباطی دانش آموزان بی هدف بودن آنها از تحصیل است. مهرداد گفت: علت آن بی علاقگی و فقط وقت گذرانی است در نتیجه به درس بی اهمیت هستند و در کلاس و مدرسه اختلال ایجاد می کنند.
علیرضا گفت: اولیاء نسبت به تحصیل فرزندان بی اهمیت هستند و چون از طرف خانواده مورد بی توجهی و بی مهری قرار میگیرند درنتیجه به درس و مدرسه بی علاقه می شوند و به همین دلیل نیز ترس از مردود شدن یا کم شدن نمره انضباطشان ندارند و این کار نیز باعث بی انضباطی در مدرسه می شود. و عامل اصلی این مشکل بی توجهی و کمبود محبت از سوی خانواده هاست ،چون خانواده ها در مناطق محروم و خصوصا روستایی  از سطح سواد پایینی برخوردارند, در نتیجه دانش آموزان و فرزندانشان  را خصوصا دانش آموزان دختر را از ادامه تحصیل باز می دارند و آنها را به کار کردن در امورات خانه که در نوع خود این امورات خصوصا در روستا سخت می باشد وا می دارند و این باعث می شود دانش آموزان محبت را در بیرون از خانه جستجو کنند و با کمترین محبت از طرف جنس مخالف به سمت او گرایش پیدا می کنند و این عمل نیز به نوبه خود در بی انضباطی و رعایت نکردن مقررات مدرسه بی تاثیر نبوده و حتی باعث غیبت های مکرر دانش آموزان از مدرسه و حتی فرار و ترک تحصیل نیز می گردد،      
 
پس به نظرات دانش آموزان مراجعه کردم سوالات مختلفی را مطرح کردم. در جمع بندی نظرات دانش آموزان متفاوت بود و به این موارد رسیدم:
1- در مدرسه فعالیت های جانبی به غیر از مواد درسی نیست, ما خسته شده ایم.
2- با توجه به مختلط بودن مدرسه، فضای مدرسه برای بازی کردن و حتی زنگ تفریح کوچک می باشد.
3- اگر دانش آموزان دختر ما را مسخره کند ما هم مجبوریم تلافی کنیم.
4- معلمان ما را مجبور به ساکت شدن می کنند و نمی گذارند ما حرف بزنیم.
5- فقط در مدرسه می توانیم با دوستانمان تفریح کنیم و حرف بزنیم، معلم ها از ما فاصله میگیرند.
 
 
 
 
 
پرسشنامه
والدین گرامی؛ پاسخ شما به پرسش های زیر کمک می کند تا تدابیر لازم را در رابطه وضعیت انضباطی فرزندتان در کلاس و در نتیجه بهبود وضعیت کلاسی وی بیندیشیم.
1-     فرزندان  شما برای مطالعه دروس خود  چقدر علاقه  دارند؟
 
               خیلی زیاد                 زیاد          کم      خیلی کم
 
2-    فرزندان  شما  تا چه حد  به ادامه تحصیل از خود علاقه نشان می دهند؟
 
خیلی زیاد            زیاد         کم       خیلی کم
 
3-    فرزندان شما چقدر به مسئله بهداشت و خصوصا بهداشت فردی اهمیت می دهند؟
خیلی زیاد          زیاد         کم        خیلی کم
 
4-    برنامه ریزی فرزندان شما برای تماشای تلویزیون  و دیگر تفریحات تا چه اندازه منظم و دقیق می باشد؟
خیلی زیاد         زیاد            کم       خیلی کم
 
5-    کمک کردن فرزندان شما خصوصا دختران در کارهای خانه تا چه اندازه دقیق و از روی برنامه و نظم می باشد؟
خیلی زیاد          زیاد           کم     خیلی کم
 
6-    تا چه حد سعی می کنند نمازهایشان  را به موقع و در اول وقت بخوانند ؟
خیلی زیاد         زیاد           کم     خیلی کم
 
7-    فرزندان شما چقدر به برنامه غذایی و خصوصا به چاشت صبحانه اهمیت می دهند؟
             خیلی زیاد           زیاد         کم      خیلی کم
 
8-    دختران و پسران شما تا چه اندازه به همراز بودن با شما احساس راحتی میکنند؟
      خیلی زیاد         زیاد           کم      خیلی کم
 
9-    میزان توجه شما پدران و مادران به  نیاز های مادی و معنوی فرزندتان چه اندازه می باشد؟
    خیلی زیاد        زیاد            کم        خیلی کم
پیشینه نظری:
تحقیقات نسبتاً زیادی درمورد نظم و انضباط کلاسی انجام شده است که خط مشی های مفیدی ارائه دهند (از جمله آثار جانستون و مان در سال 1987, کایرا کو در سال 1986, رابرتسون در 1989 و راجرز در سال 1989 میلادی) گزارش های دولتی زیادی درمورد این موضوع مثل گزارش آلتون 1989 ارائه شده است. انضباط کلاسی نه تنها یکی از بخش های مورد توجه معلمان است بلکه در گزارش آلتون, از آن بعنوان یکی از درس های ضروری آموزش ضمن خدمت معلمان مجرب نیز یاد شده است. به بیان دیگر اگر قرار است فعالیت های کلاسی منجر به یادگیری موثر دانش آموزان شود, نظم و انضباط کلاسی امری اجتناب ناپذیر است. اگرچه ممکن است این تصور در ذهن وجود داشته باشد که علت اصلی عدم انضباط کلاسی, مشکلات رفتاری دانش آموزان است ولی نباید این اصل مهم را فراموش کرد که نظم و انضباط کلاسی خوب نتیجه یک تدریس خوب نتیجه داشتن یک طرح خوب است.قبل از اینکه معلم وارد کلاس شود باید بداند که سازگاری و توافق یا همدلی نه به معنای سرگرم کردن دانش آموزان است و نه به معنای دوست بودن با آنها, به رغم حرفهایی که دانش آموزان بر زبان می آورند, آنها احتیاج به معلمی دارندکه به او احترام بگذارند, نه کسی که در کلاس با او مزاح کنند. به بیان دیگر همدلی با دانش آموزان ودرک آنها به معنای ایجاد محیطی در کلاس است که در آن یادگیری صورت پذیرد, از این رو وظیفه اصلی معلم استقرار و ایجاد چنین موقعیتی برای یادگیری است. اگر معلم از این وظیفه آگاه نباشد نباید حرفه معلمی را ادامه دهد. همچنین اگر او این وظیفه را درک نکندممکن است نوعی دلسوزی و یا احساس همدردی با دانش آموزان داشته باشد که فقط ناشی از دیدگاه و موقعیت معلمی اش باشد. معلم قبل از ورود به کلاس باید رفتاری مودبانه از دانش آموز انتظار داشته باشد. بیشتر بی انضباطی های دانش آموزان به دلیل شیوه ها و برخوردهای بد  و نامناسب است.
علاوه بر رفتار مودبانه معلم باید معیارهای کاری را به بهترین وجه انجام دهد. آزادی بیش از اندازه و داشتن معیارهای سطح پایین نه تنها مسائل انضباطی را حل نمی کند بلکه به بدتر شدن آنها می انجامد.
دانش آموزان معلمی که می خواهد نظم و انضباط خوب در کلاس درس و مدرسه حاکم باشد را می پذیرند ولی معلمی که به مسائل انضباطی و رفتاری بی تفاوت است نمی پذیرند.
معلمی که هنگام ایجاد شرایط مطلوب, مقدار کمی آزادی به دانش آموزان می دهد, دانش آموزان بی انضباط برای اومشکل خاصی ایجاد نمی کنند ولی اگر کلاس را کاملاً در اختیار دانش آموزان قرار دهد باید منتظر عواقب آن نیز باشد. معلمی که در ابتدای سال خواهان همکاری و ادب از طرف دانش آموزان بوده و آن را در کلاس ایجاد کرده است می تواند در تمام طول سال فواید و ثمرات آن را به چشم ببیند.
کاینن (1970) در تحقیق خود که به مقایسه رفتار معلمان در کلاس های دارای رفتارهای نامطلوب و کلاس های عادی پرداخته اند می گوید تفاوت این کلاس ها به نحوه پاسخگویی معلمان به رفتار نامطلوب دانش آموزان مربوط نیست بلکه از اقدامات پیشگیرانه آنها ناشی می شود. ( نقل از کویور 1382 ص/د43)
علاوه بر آن مهارتهایی که در یک کلاس درس باید دانش آموزان از آن بهره ببرند عبارتند از:
       
 
 
 
 
 
 
 
 
مهارت آغاز
 
مهارت صدا
 
مهارت شروع درس       
 
مهارت تکلیف خارج از کلاس
 
مهارت ارتباط کلاسی
 
مهارت اختتام
 
مهارت پرسش
 
مهارت توضیح دادن
 
مهارت ارزیابی انتهایی کلاس
 
مهارت تشویق و تنبیه
 
 
                                                                        
این موارد کمک می کند تا دانش آموزان کمتر به بی انضباطی فکر کنند. بوژن در مطالعات خود نشان داد معلمانی که روابط خوب و حسنه با کلاس داشته اند از ساخت کلاس و نقش های دانش آموزان در کلاس اطلاعات بیشتری داشته اند, زیرا وقتی معلم از چگونگی نوع قضاوت دانش آموزان نسبت به یکدیگر مطلع باشد, شناخت وی از کلاس بیشتر می گردد و بنابراین با رفتار خود می تواند روحیه بهتر و مناسب تری در آنها به وجود آورد. مک گرگور دریافت که مدیریت به روش هایی نیاز دارد که بر اساس درک صحیح تر از طبیعت و انگیزش انسانی باشد.مدل ارتباط قیّمی, کلاسی را مجسم می نماید که یک وضعیت خشک و خیلی کنترل شده ای را فراهم می سازد که در آن حفظ نظم در کلاس از اهداف عمده آن است. دانش آموزان برحسب ظاهر, رفتار و وضعیت اجتماعی والدین آنان یکسان فرض می شوند. معلمانی که دارای جهت گیری قیّمی هستند کلاس و مدرسه را یک سازمان اتوکرات با منزلت سلسله مراتب خشک دانش آموز معلم در نظر می گیرند. جریان قدرت و ارتباطات یک طرفه و از معلم به سمت دانش آموز یعنی رو به پایین است. دانش آموزان در اینگونه کلاس ها مجبورند که دستورات معلم را بدون هیچگونه سوالی بپذیرند. معلمان برای درک رفتار دانش آموز تلاش نمی کنند بلکه کج رفتاری دانش آموز را توهین شخصی تلقی می کنند. آنان دانش آموزان را افراد غیرمسئول و بی انضباطی که بایستی از طریق اجرای تنبیهات کنترل شوند تلقی می کنند. غیر شخصی بودن, بدگمان بودن و عدم اعتماد همراه با مراقبت در جو قیمی کلاس حاکم می باشد.
رفتار کلاسی فوق در صورتی که هدف رشد محفوظات و ایجاد محیطی منضبط شاید قابل قبول باشد. معلم در برنامه ریزی آموزشی سعی کند که روابط کلاسی را به گونه ای طراحی کند که بهداشت روانی دانش آموزان به مخاطره نیفتد و دانش آموزان دستورات معلم را با جان و دل پذیرا باشند.
یکی از مشکلاتی که معلمان تمامی مقاطع با آن روبرو هستند بی انضباطی و عدم رعایت مقررات از طرف دانش آموزان است.
از رایج ترین اقدامات در این قبیل تنبیه و توبیخ است که نتیجه مطلوبی هم نمی دهد و موجب تشدید و تکرار رفتار ناپسند و بی انضباطی دانش آموزان می شود.
البته وقتی در آموزشگاه از انضباط صحبت می شود مراد نظم و ترتیب و سکوت دانش آموزان نیست, بلکه معنی وسیع تری مورد نظر است. به این معنی که انضباط باید منجر به انگیزش جهت حفظ مقررات و به صورت عادی درآید.
دانش آموزان باید در کلاس درس به طور فعال مشغول یادگیری درس مربوط باشد و معلم هم نباید انتظار جوی ساکت و رسمی مانند کلاس های قدیمی را داشته باشد, یک دانش آموز ممکن است در روند کلاس اختلالی ایجاد نکند ولی ممکن است چیزی هم یاد نگیرد, نظم کلاس درس ممکن است به میزان سرو صدای موجود در کلاس ارتباط نداشته باشد.
کلاس درس محل یادگیری است و در واقع رفتار هر دانش آموزی که در جریان یادگیری خودش یا دانش آموزان دیگر اختلال ایجاد کند مسئله انضباطی تلقی می شود.
این رفتار ممکن است رفتاری ساکت یا همراه با سروصدا باشد, در هریک از این موارد وظیفه معلم ایجاد محیطی مناسب برای یادگیری است.
اولین اصل مرتبط با نظم و انضباط کلاسی این است که نظم خوب از تدریس خوب ناشی می شود و تدریس  خوب لازمه داشتن یک طرح درس خوب است. هنگامی که شرایط مناسب کلاسی و مدرسه ای مربوط به یادگیری وجود دارد, فرصت های بسیار اندکی برای عدم توجه یا رفتارهای سوء برای دانش آموزان بوجود می آید.
بی نظمی های دانش آموزان در کلاس علل متعددی دارد:
 
گاهی علل بی نظمی درکلاس ناشی از خود دانش آموزن است.
برخی از این علت ها عبارتند از:
 
 
1-   ناراحتی های جسمی و روحی و روانی
2-  نداشتن علاقه و انگیزه
3-  سردرگم بودن و بی اعتنایی به انتظارات معلم و قوانین و مقررات مدرسه و کلاس درس
4-  نداشتن برنامه مشخص مطالعه
5-  کم خوابی و خستگی مفرط
6-  انجام ندادن تکالیف خود
7-  تغذیه نامناسب
8-  استقلال طلبی و مقابله با اقتدار معلم
 
       
 
 
 
 
وضعیت فیزیکی کلاس خصوصا مختلط بودن , نظافت و پاکیزگی, برخورداری از نور و هوای مناسب, میز و صندلی راحت و کافی, تخته سیاه یا وسایل سرمایشی و گرمایشی مناسب, کمبود امکانات ورزشی, یکنواخت بودن برنامه صبحگاهی .
 
       
 
 
 
صاحب نظران روانشناسی و علم تربیتی یکی از مهمترین نهادهای موثر در تربیت در رفتار آدمی را سازمان خانواده می دانند, زیرا محیط خانواده اولین و بادوام ترین عامل در تکوین شخصیت کودکان و نوجوانان و زمینه ساز رشد جسمانی، اخلاق, عقلانی و عاطفی آنان است. بنابراین دانش آموزان ابتدا راه و رسم زندگی و رفتارهای مطلوب و نامطلوب را با تقلید از رفتارهای والدین خود فرامی گیرند و آنچه در خانواده یاد می گیرند در مدرسه بروز می دهند.
اختلافات و کشمکش های والدین, بی نظمی و... تاثیر نامطلوبی بر رفتارهای دانش آموزان دارد. این عوامل زمینه های لازم را برای بروز رفتارهای مخرب دانش آموزان در کلاس درس را فراهم می کند.
 
 
       
 
 
 
 
 
هرچند عوامل اجتماعی به طور مستقیم در ایجاد نظم و انضباط و یا بی نظمی دانش آموزان تاثیر ندارد اما به طور غیر مستقیم تاثیر شگرفی بر رفتارهای دانش آموزان دارند. این تاثیرات را می توان در شکل های گوناگون چون محتوای موضوعات درسی, هنجارها, قواعد و الگوهای رفتاری افراد, نگرش ها و عقاید دانش آموزان, سرعت تغییرات زیاد و فشارهای متعدد اجتماعی و امثال آن مطالعه کرد.
عواملی چون بیکاری تحصیل کرده ها, نگرش های منفی مردم به تحصیل و ... موجب یأس و ناامیدی دانش آموزان می شود و زمینه را برای بروز رفتارهای نامناسب آنان فراهم می کند.
 
       
 
 
 
 
گاهی اوقات نبودن امکانات کافی در مدرسه یا خانواده سبب نابرخورداری محیط و دانش آموزان از نظر برخی از امکانات می گردد که نتیجه آن بروز اختلافات رفتاری در آنها می گردد.
برخی مواقع, بعضی از خانواده ها آن قدر در فشار شغلی, اقتصادی هستند که از تهیه ساده ترین ابزارها بازمی مانند و در نتیجه آثار آن بر وظایف دانش آموزان نوجوان در مدرسه تحمیل می شود.
 
 
 
 
 
 
با توجه به این که مدرسه در نوار مرزی و در منطقه کمتر توسعه یافته و محروم قرار گرفته و اکثر دانش آموزان آن از روستا های همجوار با فرهنگ ها و آداب و رسوم مختلف می باشند و از همه مهمتر مختلط بودن مدرسه می باشد که این عوامل دلایلی بر بی انضباطی دانش آموزان در مدرسه میباشد.
 
پیشینه عملی:
تجزیه و تحلیل تفسیرهای اولیه
پس از مطالعه و بررسی نظرات شاگردان و همکاران و اولیاء دانش آموزان و اطلاعاتی که در این مورد از سایت های معتبر در اینترنت بدست آوردم  و همچنین مطالب کتاب، مجلات و مقالات را در باره این  موضوع مورد نقد و  بررسی قرار دادم؛اشکالات و علل بی نظمی دانش آموزان تا حدودی مورد توجه قرار گرفت ، که به طور کلی یافته های حاصل از این تجزیه و تحلیل به شرح زیر می باشد:
       
 
 
 
1-    خستگی
2-   بی محبتی
3-  ضعف جسمانی
4-   سر خوردگی
5-   مقررات خشک و نابجا
6-   عدم ثبات در مدرسه
7-  عدم برداشت صحیح از بی انضباطی
8-  فرهنگ یکسان
1--خستگی: در برنامه ای که برای دانش آموزان تهیه و نوشته شده بود متوجه شدم خیلی بیش از توانایی دانش آموزان این برنامه نوشته شده است و این برنامه از حجم زیادی برخوردار است که  برای دانش آموزان من خسته کننده و کسل آور است و فعالیتهای فوق برنامه یا غیردرسی صورت نمی گیرد که این عامل نیز به نوبه خود باعث خستگی مضاعف دانش آموزان مدرسه من  می شد در شورا ی مدرسه و جلسه انجمن اولیا ، فعالیت های فوق برنامه را پیشنهاد دادم که در برنامه هفتگی فعالیت های فوق برنامه و غیر درسی نیز نوشته شد ( تصاویری از این فعالیت ها در پیوست آورده شده است).
2- بی محبتی و عدم توجه : نوجوانان علاقه مند به صحبت کردن و نیازمند توجه دیگران هستند و می خواهند مورد توجه و محبت دیگران قرار بگیرند.هنگامیکه با رعایت کردن مقررات نمی توانند توجه دیگران را به خود جلب کنند متوسل به رفتار ناپسند می شوند.
3-ضعف جسمانی : گاهی اوقات بی انضباطی و عدم رعایت مقررات از طرف دانش آموزان ناشی از ضعف جسمانی است زیرا دانش آموزان ضعیف و ناتوان آستانه دقت و توجه شان کوتاه است و زود خسته می شوند و تحمل توانایی بسیاری از مقررات را ندارند.
4-سر خوردگی : در مواردی که انجام تکالیف و درس خواندن و بر آوردن انتظارات معلمان به نحو احسن در مورد دروس بیش از توانایی و استعداد نوجوان باشد و نتواند خود را به سطح خواسته های آنان برساند ،با شکست رو به رو میشود و احساس بی لیاقتی و سر خوردگی می کند که اغلب به بی تفاوتی وعدم رعایت مقررات مدرسه منحرف می شود.
5-گاهی مقرراتی در مدرسه حکمفرماست که خشک و نا بجا است و اگر مقررات صحیح و مناسب با توانایی جسمی و روانی سازگار نباشد دیر یا زود فراموش می شود و رعایت نمی شود.
عدم هماهنگي بين خانه و مدرسه وگاهي تضاد تقاضاي والدين ومعلمين باهم دانش آموزان را دچار سر درگمي و بلا تكليفي مي كند.» (دكتربدري مقدم1379 ص187)
6- عدم ثبات در مدرسه: گاهی اوقات عدم ثبات در مقررات نتیجه ی عدم رعایت مقررات از طرف دانش آموز است. اگر مقرراتی در مدرسه حاکم باشد که مسئولان مدرسه خود آن را انجام نمی دهند نزد دانش آموزان سست و بی اراده می شود.
7- عدم برداشت صحیح از بی انضباطی:  وقتی دانش آموز معنی صحیح انضباط را نداند مسلما ملزم به رعایت آن نمی شود و  دانش آموز باید بداند که معنی انضباط فقط سکوت نیست بلکه همراه شدن با جریان آموزش می باشد.
8- برخورداری از فرهنگ یکسان: اگر دانش آموزان یک آموزشگاه از نظر فرهنگی ،اجتماعی ،اقتصادی و حتی ملیت به هم نزدیک باشند کمتر در مدرسه مشکل ایجاد می شود.
همچنین جهت آشنا شدن کامل تر با ابعاد مختلف رفتار دانش آموزان ، سعی شد تا اطلاعاتی اجمالی در قالب جدول شش پرسش استرلینگر به شرح ذیل ارائه گردد :
1-چرا؟
-        به دلیل بی علاقگی و عدم انگیزه از تحصیل
-        فقر اقتصادی ، فقدان فرهنگی اجتماعی
-        سواد کم والدین و غفلت آنان در تربیت فرزندان خود
-        کمبود محبت
-        یکنواختی برنامه هفتگی
2-چگونه؟
-        مسخره کردن دیگران
-        وقت گذرانی
-        جلب توجه
-        عدم حضور به موقع در مدرسه
-        حضور در کلاس بعد از دبیر
-        خروج از کلاس حین تدریس
3-چه کسی؟
-        دانش آموزان دوره راهنمایی مختلط
4-چه چیزی؟
-        عدم آشنایی با قوانین مدرسه
-        بی توجهی به انضباط
5- چه موقع؟
-        هنگام درس
-        هنگام مراسم آغازین
-         هنگام خروج و ورود به کلاس
6-کجا؟
-       در محوطه مدرسه
-       در کلاس درس
-       در خانه
 
 
    انتخاب راه حل جدید و موقتی
پس از مشورت و هم اندیشی با همکاران و انجام بررسی های فراوان راهکارهای زیر جهت رفع بی انظباطی پیشنهاد میشود.
1-     همیشه مواظب سلامت جسمانی خود باشیم،زیرا یک معلم بیمار با تمام سعی وتلاش کلاس موفقی نخواهد داشت.
2-    باید بچه ها را دوست داشته باشیم و از تدریس برای آن ها لذت ببریم.
3-    باید برای خود ارزش قائل شویم
4-    باید با تلاشی پی گیر مسائل را حل کنیم
5-    اضطراب را از خود دور کنیم زیرا باعث فروپاشی روانی ما خواهد شد .
6-    بی حوصله نباشیم ویاس را از خود دور کنیم وقتی جرقه های شادی خود را از دست دهیم باعث تضعیف روحیه شاگردان کلاس می شود.
7-    نسبت به همکاران بی علاقه نباشیم.
 8-    گفتار و اعمالمان همراه با صداقت و اعتماد به نفس باشد و کمی شوخ طبعی داشته باشیم.
9-    قبل از کلاس،طرح درس منظمی را آماده کنیم.
10-  دانش آموزان را به بحث گروهی و مشارکت در تصمیم گیری تشویق کنیم و حد و مرزی برای رفتار های مورد انتظارمان مشخص کنیم و این حد ومرز را با تدریس سودمند حفظ کنیم.
11-  به همه ی شاگردان چه دختر و چه پسر به یک چشم نگاه کنیم و به آن ها احترام بگذاریم.
12- بر روی اشتباه دانش آموزان انگشت نگذاریم،بر نکات مثبت تکیه کنیم.
13- در برنامه هفتگی کلاس تنوع ایجاد کنیم. زیاد موعظه و نصیحت نکنیم. در اوقات ضروری صحبت کنیم.وقتی صحبت از انضباط می شود،رفتار ها ی آرام، بهتر از کلام موثر واقع می شوند.همه ی دانش آموزان یک کلاس باید برای رشد مهارت های کلامی،آزادانه در یک بحث کنترل شده شرکت کنند. و برنامه هایی که طراحی کرده اند را آزادانه ارائه دهند.
 
اجرای طرح جدید و نظارت بر آن
پس از مشورت و هم اندیشی با همکاران و انجام بررسی های فراوان ،راهکار های زیر به صورت تعاملی انتخاب و جهت رفع بی انضباطی دانش آموزان به اجرا در آمد و در کلاس از آنها  بهره بردم و این راهکارها را به دیگر همکاران نیز توصیه کردم:
1-     رفاقت با دانش آموزان بزرگ
خودم را به دانش آموزان نزدیک کردم  و به درد دل آن ها گوش دادم .قبل از اینکه معلم آن ها باشم رفیق و مشاور آن ها شدم و مقررات مدرسه را برای آن ها توضیح دادم.
2-    تشویق دانش آموزان
هر یک از دانش آموزان که کار خوبی می کرد و یا هر روز منضبط بود اورا تشویق می کردم و با گفتن(( اگر بخواهید می توانید))،دانش آموز را تشویق می کردم.
برای استمرار کارم از لحظه ای که وارد کلاس شدم لازم دانستم رفتار های آن ها را دقیق تر زیر نظر بگیرم و سعی کردم ،هم در گفتار و هم در رفتارم تشویق را انجام دهم.به طور مثال،گاهی لازم می دیدم که برای تشویق دانش آموزان سرم را به نشانه تایید همراه با یک لبخند نشان دهم.گاهی نیز دستم را روی شانه ی دانش آموز می گذارم و دانش آموز از این کار خوشحال می شود و باعث اعتماد به نفس او می شود.تشویق زبانی نیز می تواند موثر باشد مثلا مهرداد که از اول سال به درس بی علاقه بود و مرتب سعی می کرد در کلاس بی انضباطی ایجاد کند،وقتی فقط یک جوابی کوتاه به یک سوال داد و من او را در کلاس با کلمه آفرین تشویق کردم و از بچه ها خواستم که او را با دست زدن تشویق کنند،چهره اش دیدنی بود.هفته ی بعد همین دانش آموز چهار سوال را پاسخ داد که این برای همه عجیب بود و من دو باره او را تشویق کردم و به او این جمله را گفتم از این که در درس پیشرفت کردی و در کلاس بی انضباطی نمی کنی خیلی خوشحالم.درپایان کلاس به او کارت تشویق دادم.
 
3-راه اندازی بانک جایزه
یکی از عوامل موثر بر روی انضباط و درس دانش آموزان بی انضباط ،اهدا جایزه می باشد.به کمک مدیر مدرسه کارت های امتیاز را تهیه کردم و به مناسبت های مختلف که از رفتار دانش آموزان رضایت داشتم، کارت امتیاز میدادم تا با جمع آوری این کارت ها انگیزه انضباط در دانش آموزان تقویت شود. به کمک خود دانش آموزان تصمیم گرفتیم که در کلاس بانک جایزه را راه اندازی کنیم که همه ی بچه ها از این پیشنهاد استقبال کردند. مراسم اهدا جایزه را در14/2/94 با حضور دانش آموزان و عوامل اجرایی برگزار کردیم که در این مراسم دانش آموزان منضبط  تشویق و جوایز خود را دریافت کردند(تصاویر مربوط به اهدای جوایز در ضمایم موجود می باشد) . با این کار احساس رضایت در چهره دانش آموزان و معلمان مشاهده می شد.
4-تدریس خوب
برای ایجاد فضای آزاد به روابط خاصی نیازمندیم که بتوانیم همکاری را پی ریزی کند.انضباط نقطه ی تعلیم و تربیت است. بی انضباطی،تعادل ارتباط میان معلم و دانش آموز را بر هم می زند و میزان یاد گیری را به حد اقل می رساند.
امروزه اگر در تدریس، از روش های منسوخ استبدادی ،که تسلیم محض دانش آموزان را می طلبید،پرهیز کنیم،و روش نوینی را که مبتنی بر اصول آزادی و قبول مسئولیت است بر گزینیم،قادر خواهیم بود بر بسیاری از مشکلات انضباطی غلبه کنیم.
به همین دلیل تصمیم گرفتم که دانش آموزان را در تدریس شرکت دهم.(برای درس پیام های آسمان) ابتدا آن ها را به گروه های سه نفری تقسیم کردم البته دخترها در یک گروه و پسرها در گروه دیگر و در هر گروه یکی از دانش آموزان را به عنوان سر گروه انتخاب کردم. از گرو ه ها خواستم که برای گروهشان اسم انتخاب کنند و چینش کلاس را بر اساس گرو ه بندی تغییر دادم. همه ی دانش آموزان به صورت دوره ای و رو به روی هم قرار می گرفتندبنابراین بی انضباطی فورا به چشم می آمد .به اعضای هر گروه یک شماره دادم (از یک تا سه)درس را به قسمت های یک تا سه تقسیم کردم هردانش آموز می بایست قسمت مربوط به خود را مطالعه کند و با هم شماره ی خود در گروه های دیگر بحث و تبادل نظر کند و قسمت مربوطه را برای همه دانش آموزان توضیح دهد.و در پایان خودم درس را به طور خلاصه توضیح می دادم و اشکالاتشان را بر طرف می کردم.و سولات آخر درس را با کمک هم پاسخ مید ادیم و همچنین هر ماه یک روز را بعنوان طرح مدام  به دانش آموزان اختصاص می دادم تا در امورات مدرسه شرکت کنند و مدیریت مدرسه در آن را بعهده دانش آموزان بود ( تصاویر مربوط به طرح مدام در پیوست ها موجود می باشد).
دانش آموزان  با کمک هم گروهای خود ،آیات و احادیث مربوط به درس را جمع آوری می کنند وهر هفته یک گروه کار خود را در نماز خانه مدرسه ارائه می دهند.( تصاویر در ضمایم موجود هست)
5-کلاس را سریع و با روحیه و اشتیاق شروع می کنم.
6-قبل از شروع درس توجه همه دانش آموزان را به خود جلب می کنم. این کار را با ساکت ماندن دانش آموزان برای چند لحظه یا یک بار با خودکار یا با دست به میز ضربه می زنم.
7-تمام مطالب و مواردی را که لازم می دانم قبل از اینکه زنگ شروع کلاس به صدا درآید روی تخته می نویسم.
8-سعی می کنم کلاس را با چشمانم اداره کنم باید در هر حال دانش آموزان را در کلاس ببینم یا بایستم, جایی را انتخاب می کنم که همه دانش آموزان را ببینم.
9-با همه دانش آموزان صحبت می کنم و از آنها می خواهم که برای همه کلاس صحبت کنند.
10-سعی می کنم ترتیب نشستن دانش آموزان را به خاطر داشته باشم. دانش آموزانی را که با هم اختلاف دارند و نزاع می کنند را شناسایی می کنم و جایشان را تغییر می دهم.
11-سعی می کنم در مورد کلاس و فعالیت های خواسته شده از دانش آموزان, دقیق باشم. هرگز دانش آموز را تهدید به کاری که نمی تواند انجام دهد نمی کنم.
12-به صدایم در کلاس توجه می کنم و بلند و واضح صحبت می کنم.
13-جریان یادگیری درس و فعالیت دانش آموزان را متوقف نمی کنم.
14-هنگام سوال کردن درس دانش آموزان را بطور تصادفی صدا می کنم نه به صورت ردیفی یا ستونی یا بر طبق ردیف دفتر کلاسی.
15-سعی می کنم فعالیت های کلاسی طولانی و خسته کننده نباشد.
16-هنگام نوشتن و انجام دادن تکلیف روی تابلو, دانش آموزان را مشغول نگه میدارم.
17-وقتی که مطلبی را روی تخته می نویسم همزمان صحبت هم می کنم  و سعی می کنم طوری بایستم که کاملاً پشت به دانش آموزان نباشم.
18-دانش آموزان را به خاطر درست جواب دادن رفتارهای خوب تشویق می کنم و نسبت به دانش آموزان بی انضباط مقداری بی توجهی می کنم.
19-هنگام مشاهده رفتارهای نامطلوب به سوی همان دانش آموز می روم تا متوجه شود که شاهد رفتار نامناسبش هستم. برای مدت کوتاه دستم را روی شانه اش می گذارم و درس را ادامه می دهم. به این طریق هم به آن دانش آموز بی انضباط توجه می کنم و هم دانش آموزان دیگر متوجه می شوندکه رفتار نامناسب را ادامه ندهند و روند تدریس و یادگیری را متوقف نمی کنم.
20-اگر دو یا چند دانش آموز در حال صحبت کردن باشند به طرف آنها می روم. این کار باعث می شود که دانش آموزان مشغول انجام دادن فعالیت کلاسی شوند. یا با حرکت چشم به آنها خیره می شوم و آنها متوجه می شوند که دیگر این کار را ادامه ندهند.
پس به طور کلی معلم باید از موقعیت کلاس شناخت کافی و لازم داشته باشد و اصول صحیح روابط مناسب را به کار گیرد. معلم باید با آگاهی, عواملی را که سبب اختلال نظم کلاسی می شوند را بشناسد.
 
 
گرد آوری اطلاعات(شواهد2)
پس از جمع آوری نظرات همکاران ، شورای دانش آموزی و دقت در رفتار دانش آموزان کلاس دوم مشاهده کردم که تغییراتی در انضباط و رعایت مقررات ایجاد شده است،از دیگر همکاران هم می پرسیدم که آن ها هم از وضع برخورد و رعایت مقررات از سوی دانش آموزان راضی شده بودند.
که علل آن به شرح زیر می باشد:
1-     دانش آموزان از مقررات و قوانین و نظم و انضباط مدرسه آگاه شدند بطوریکه موقع اذان یکی از دانش آموزان که رتبه اول در اذان را کسب کرده و به مرحله استانی راه یافته  خودش مسئولیت موذنی مدرسه را برعهده گرفته و همگی دانش آموزان و عوامل اجرایی به صورت خود جوش در نماز جماعت مدرسه شرکت می کردند که پیش نمازی، نماز جماعت مدرسه نیز برعهده  بنده حقیر شده بود(تصاویر مربوط به نماز جماعت مدرسه استاد مطهری در ضمایم موجود می باشد) .
2-    درجلسه هم اندیشی که با اولیای دانش آموزان داشتیم  باعث شد که آن ها وظایف خود را بهتر از قبل در قبال فرزندانشان انجام دهند و به فرزندان خود محبت کنند.
3-    دانش آموزان دختر و پسر در ساعات تفریح بدلیل تقسیم محیط مدرسه به دو قسمت که پشت حیاط مدرسه برای دختران و جلوی حیاط برای پسران اختصاص یافته بود زنگ تفریح خود را بهتر از قبل سپری می کردند و دیگر زنگ تفریح برایشان حکم بی قراری و کسالت آوری نداشت.
4-    دبیران در کلاس از روش های فعال تدریس استفاده میکنند و همه ی دانش آموزان چه دختر و چه پسر در تدریس به معلمشان کمک می کنند.
5-    دادن مسئولیت و تکلیف به دانش آموزان بی انضباط که از ایده های بنده بود و بسیار هم مورد استقبال همکاران قرار گرفت موجب کاهش و حتی از بین رفتن بی انضباطی در بین دانش آموزان گردید .
6-    برنامه های غیر درسی متنوعتر شد.و به مناسبت های مختلف با کمک عوامل اجرایی از دانش آموزان بی انضباط برای انجام این فعالیت ها استفاده  شد به طوریکه در برنامه دهه مبارک فجر،آموزشگاه استاد مطهری مردانقم مقام نخست را در منطقه آموزش و پرورش خداآفرین کسب کرد و تقدیرنامه ای را از سوی مدیریت منطقه دریافت کردیم  و هم چنین چند نفر از دانش آموزان بی انضباط مسئول انتظامات مدرسه شدند.
7-    در تابلو داخل سالن با کمک دانش آموزان قوانینی در مورد نظم وانضباط مدرسه  نوشته شد و نصب گردید تا همه ی دانش آموزان ضمن مطالعه آن  از مفاد آن آگاه گردند.
8-    با کمک معاون آموزشی و دانش آموزان مدرسه برنامه ای را برای نظافت مدرسه و مراسم صبحگاهی تهیه و تنظم کردیم که در این برنامه مراسم صبحگاهی و نطافت مدرسه  را بین دانش آموزان دختر و پسر طوری تقسیم کردیم که همه از مسئولیت های خود راضی بوده و به وظایفشان بدرستی عمل می کردند و در بسیاری از این مسئولیت ها نام دانش آموزان بی انضباط نیز به چشم می خورد .
 9- دانش آموزان مدرسه ما چه دختران و چه پسران در اکثر مسابقات علمی و هنری و قرآنی  و  ورزشی  شرکت کردند و خوشبختانه امسال دو نفر از دانش آموزان مدرسه ما در مسابقات قرآن و اذان که در منطقه رتبه اول را کسب کرده بودند به مرحله استانی راه یافتند(تصویر آزمون کتبی اذان در ضمایم موجود می باشد) که آزمون استانی در تاریخ های یکم و هشتم اردیبهشت ماه94 برگزار شد و انشاءالله نتایج  نیز بزودی اعلام خواهد شد،نکته قابل توجه اینجاست که رتبه اول در رشته اذان، یکی از دانش آموزان شلوغ و بی انضباط مدرسه ما در ابتدای سالتحصیلی بود که الان یکی از دانش آموزان منضبط و فعال مدرسه ما می باشد.
 
کلام آخر:
امام خمینی (ره ) فرمودند:
آن قدر که انسان غیر تربیت شده مضر است جوامع هیچ شیطانی و هیچ حیوانی و هیچ موجودی آن قدر مضر نیست و آن قدر که انسان تربیت شده مفید است برای جوامع، هیچ ملائکه و هیچ موجودی آن قدر مفید نیست.
 
منابع:
 
1- شعاری نژاد ، علی اکبر, 1383، فرهنگ علوم رفتاری،تهران، انتشارات امیر کبیر،چاپ سوم
2- هاشمیان، کیانوش ،1381، عوامل بی انضباطی مدرسه ص 195،تهران دانشگاه الزهرا(س)
3- بدری ، مقدم ،1379، كاربرد روان شناسي در آموزشگاه، ص187،تهران ،انتشارات سروش
4-. نهج البلاغه،حکمت 437
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ضمایم و پیوست ها :
 
تصاویر مربوط به جلسه انجمن اولیا و مربیان مدرسه استاد مطهری مردانقم در سالتحصیلی 94-93
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
گروه بندی کلاس دوم راهنمایی مدرسه استاد مطهری مردانقم در سالتحصیلی 93-94
 
 
 
 
فعالیت های فوق برنامه مدرسه استاد مطهری مردانقم در سالتحصیلی 94-93
 
 
 
 
 
    
 
 
 
 
 
تصاویر مربوط به آزمون کتبی اذان و اهدای جوایز سال 94-93
 
 
 
 
 
 
 
 
 
حضور پور شور و داوطلبانه دانش آموزان در نماز جماعت مدرسه استاد مطهری مردانقم
 
 
 
 
بسم الله الرحمن الرحیم
جمهوری اسلامی ایران
اداره کل آموزش و پرورش استان آذربایجانشرقی
اداره آموزش و پرورش شهرستان خداآفرین
عنوان اقدام پژوهی: چگونه توانستم مشکلات مربوط به نظم و انضباط را در بین دانش آموزان مدرسه مختلط راهنمایی به حداقل برسانم
نام نام خانوادگی مولف/ مجری اصلی : رضا آقازاده کلیبر
پست سازمانی : دبیر
رشته تحصیلی : الهیات و معارف اسلامی
آخرین مدرک تحصیلی: لیسانس
محل خدمت: مجتمع امام جعفر صادق(ع) مردانقم
سمت فعلی: معاون پرورش مجتمع و( 6 ساعت تدریس قرآن و  پیام های آسمانی)
سابقه خدمت: 16 سال
شماره همراه: 09149274532
همکاران اقدام پژوه:
مدیر مجتمع ،معاونین مجتمع ،دبیران مدرسه استاد مطهری مردانقم
سالتحصیلی94-93
تشکر و قدردانی
سپاس خدای را که سخنوران , در ستودن او بمانند و شمارندگان ، شمردن نعمتهای او ندانند و کوشندگان ، حق او را گزاردن نتوانند. و سلام و درود بر محمد  و خاندان پاک او، طاهران معصوم، هم آنان که وجودمان وامدار وجودشان است؛ و نفرین پیوسته بر دشمنان ایشان تا روز رستاخیز...
 تقدیم به پیشگاه آقا امام زمان و اهل بیت عصمت و طهارت و معلمان شهید این خطئه شهید پرور.
تشکر ویژه بنده از جناب آقای حاجی پور می باشد که از ابتدای ورودم به آموزش و پرورش خداآفرین مشوق و راهنمای حقیر در امر تحقیق و پژوهش بوده اند، خصوصا در بحث اقدام پژوهی.  همچنین از مدیر محترم مجتمع امام جعفر صادق (ع) مردانقم جناب آقای غفاری که اکثر زحمات بنده با ایشان بوده و  در پایان از همکاران ارجمندم که با نظرات و پیشنهادات سازنده و ارزنده خود بنده را در امر تحقیق  و پژوهش یاری نمودند نهایت تقدیر و تشکر را دارم.
 
فهرست
تقدیر و تشکر ......................................................................................................................................2
چکیده..................................................................................................................................................3
مقدمه....................................................................................................................................................4
توصیف وضعیت موجود.......................................................................................................................6
گردآوری شواهد1................................................................................................................................7
پرسشنامه............................................................................................................................................10
پیشینه نظری.....................................................................................................................................11
عوامل بی نظمی های دانش آموزان در کلاس..................................................................................14
پیشینه عملی....................................................................................................................................16
انتخاب راه حل جدید و موقتی........................................................................................................19
اجرای طرح جدید و نظارت بر آن.................................................................................................20
گرد آوری اطلاعات(شواهد2)......................................................................................................23
کلام آخر........................................................................................................................................25
منابع.............................................................................................................................................26
پیوست ها و ضمایم......................................................................................................................27
 
 
چکیده
هر رفتار انسان و از جمله رفتار دانش آموز هدف دارد یا هدف گردان است دانش آموزان هیچ عملی را بدون هدف انجام نمی دهند بلکه می خواهند نیاز یا نیازهایی را ارضاء کنند بنابراین باید نیازها و هدف های آنها را شناخت و جدی گرفت مثلا اگر رفتار نا مطلوب یا بی انضباطی از آن دانش آموز سر بزند نباید تنها جلب توجه را علت آن بدانیم کاربرد اصول و تدابیر می تواند به ما کمک کند تا از رخ دادن مشکلات رفتاری جلوگیری کنیم یا آنها را به حداقل برسانیم مثل :
  از روز اول کلاس مدیریت کامل را در کلاس اعمال کنیم  و محیط کلاس را از هر لحاظ حتی فضا و تجهیزات سالم گردانیم و باید مطمئن باشیم که دانش آموزان ما در کلاس درس راحتند و در مدرسه احساس آرامش میکنند.
 از آنجایی که رشته تدریس بنده (دینی- عربی- قرآن) است باید اخلاق و تربیت را سرلوحه کارهایم خصوصا در مدرسه قرار دهم.
همچنانکه هدف پیامبران نیز هدایت انسان ها به سوی کمال و سعادت و خیر و نیکی بوده و ما نیز از این امر مستثنی نبوده و علاوه بر آن دانش آموزان را نیز باید به سوی این مهم سوق داده و انگیزه را در آنان تقویت نماییم.
برخی از مواردی را که در دانش آموزان مشاهده کردم متوجه شدم که کارهایی از قبیل: تقلب در امتحان, بی انگیزگی در یادگیری, پرداختن به امور غیر درسی, بی حوصلگی و ... به وفور در آنان مشاهده می شود. بر آن شدم تا علت این مشکلات را پیدا کنم و در این راه از راه های متفاوتی استفاده کردم و اقداماتی انجام دادم از جمله: نظرخواهی از همکاران و مدیر آموزشگاه, دیدار با اولیاء این کلاس و نظرخواهی از اولیاء دانش آموزان, برگزاری شورای دانش آموزی و گروه بندی کردن کلاس و کلاس های فوق برنامه که شواهد آن به پیوست موجود می باشد.
 
 
 
مقدمه
بشر بخاطر اینکه بتواند به راحتی در اجتماع زندگی کند باید رفتار اجتماعی را بیاموزد. به این صورت که از نظر رفتار و اخلاق و منش مورد پذیرش جامعه و اجتماع واقع بشود. یکی از رفتار های  مناسب اجتماعی که مورد پذیرش اجتماع می باشد رعایت کردن انضباط اجتماعی و حتی فردی  می باشد البته انضباطی که مورد قبول اجتماع واقع بشود.
از آنجایی که رعایت کردن مقررات و قوانین انضباطی رفتار و منش فرد  را تحت کنترل درمی آورد و چون این کنترل اکثرا مانع از انجام خواسته های فرد می‌شود در نهایت رعایت مقررات و انضباط  باعث خشم و عصبانیت آنها می شود.
انضباط در تعلیم و تربیت فرزندان و دانش آموزان همیشه نقش موثر و کلیدی داشته  ولی در رعایت کردن آن و همچنین در آموزش آن نظرات متعددی وجود دارد.
« از آنجا كه انضباط به معنای اطاعت ارادی از یك رهبر است، والدین و معلمان همگی نسبت به كودكان رهبرند و كودك راه و روش زندگی را از ایشان یاد می‌گیرد. انضباط، روش جامعه در آموزش رفتار اخلاقی مصوب به كودك است. هدف هرگونه انضباط این است كه فرد، رفتار خود را با مقررات قالبی گروه فرهنگی همنوا سازد و از معیارهای تعیین‌شده جامعه تجاوز نكند..» (علی اکبر شعاری نژاد, 1383)
در تعلیم و تربیت دانش آموزان، همواره نظم و انضباط آنها مورد توجه بوده است و امروزه هم به عنوان یکی از مسائل بسیار حاد و مشکل ساز برای دست اندرکاران آموزش و پرورش محسوب می شود که قسمت زیادی از وقت، بودجه و توجه مسئولان مدرسه را به خود اختصاص می دهد.
در کلاس و مدرسه ای که دانش آموزانش با انضباط و علاقه مند به درس و مدرسه هستند ، تدریس و مدیریت کردن کاری تقریبا آسان می باشد. اما همیشه در هر کلاسی ، دانش آموزانی هستند که باعث بی انضباطی و شلوغی در کلاس درس می شوند.معمولا وقتی معلمی نتوانست جلوی این بی نظمی را بگیرد، متوسل به فرستادن دانش آموز و یا دانش آموزان شلوغ به دفتر آموزشگاه می شود.
نظر فلاسفه تعلیم و تربیت نوین بر این است که کلاس های درس میتواند در توسعه توانایی های یادگیری دانش آموزان نقش موثری داشته باشد.
« گرين برگ (1990) اظهار مي دارد كه وظايف مستبدانه ، بدون جذابيت يا سخت براي دانش اموزان مي تواند دليلي بر عدم خود انضباطي آنها باشد.» (هاشميان 1381 ص 195)
 « ال كيند (1981) بد رفتاري كودكان را در ارتباط با خواسته هاي نامناسب آموزشي مي داند كه در كودكان تنش و استرس ايجاد مي كند.»
از مولا علی(ع) پرسیدند:دادگری برتر است یا بخشندگی؟
فرمود:عدل و دادگری این است که هر کار رادر محل خود قرار دهند،اما بخشندگی کار را از محل خود بیرون می گذارد. دادگری نگهبان توده مردم است،ولی بخشندگی سود بخش مردم مخصوص!
پس دادگری و عدل شریف تر و برتر است.(نهج البلاغه،حکمت 437)
همانطور که جهان آفرینش بر اساس  نظم آفریده شده است و خدا از آفرینش خود هدفی داشته ما انسان ها نیز از آن مستثنی نیستیم و لازمه یک زندگی خوب و موفق و ایده آل داشتن نظم و انضباط در همه امر می باشد.
 
 
 
توصیف وضعیت موجود:
اینجانب رضا آقازاده کلیبر با پانزده سال سابقه آموزشی در رشته الهیات و معارف اسلامی اکنون در پست معاونت پرورشی مجتمع امام جعفر صادق (ع) از اداره آموزش و پرورش شهرستان خداآفرین می باشم و همچنین تدریس دروس قرآن و پیام های آسمانی و عربی یکی از مدارس مجتمع بنام آموزشگاه استاد مطهری مردانقم که مقطع راهنمایی(دوره اول متوسطه) می باشد بر عهده بنده حقیر می باشد.
از آنجایی که شهرستان خداآفرین یکی از شهرستان های محروم استان آذربایجانشرقی بوده و از لحاظ امکانات رفاهی و آموزشی در سطح ضعیف تری قرار دارد. مهمتر اینکه این منطقه در نوار مرزی قرار گرفته و منطقه ای کمتر توسعه یافته و محروم می باشد و از این نظر نیاز به توجه و رسیدگی بیشتر مسئولین استانی و کشوری را دارد.
مدرسه فوق از نظر ساختمانی تازه تاسیس بوده ولی از لحاظ امکانات آموزشی در حد خیلی ضعیفی می باشد.دانش آموزان این آموزشگاه  از سه روستای مجاور می باشند و از نظر اخلاقی و فرهنگی دارای علایق و سلایق مختلفی می باشند تعداد 40 نفر دانش آموز در دو پایه هفتم و هشتم مشغول به تحصیل هستند و مهمتر از همه مختلط بودن این مدرسه می باشد که این عامل نیز در نوع خود باعث به وجود آوردن مشکلاتی در امر آموزش و خصوصا نظم و انضباط می باشد.آموزشگاه مذکور دارای نماز خانه مستقل و کتابخانه نیمه کامل می باشد ولی فاقد آزمایشگاه و کارگاه و اتاق کامپیوتر و پروژکتور می باشد از نظر فضای ورزشی خیلی ضعیف بوده و دارای یک میدان کوچک فوتبال  و یک میز کهنه تنیس روی میز می باشد و به خاطر مختلط بودن مدرسه این امکانات اندک نیز برای دختران صفر می باشد و همچنین داشتن حیاط کوچک برای مدرسه مختلط، یکی از دلایل مهم بی نظمی در این آموزشگاه بود که در ادامه به این مسئله مهم نیز پرداخته خواهد شد .
آنچه که در این آموزشگاه دبیران و معاونین از آن رنج میبریم رفتارهای نامناسب دانش آموزان بود و عرض کردم که از مهمترین عوامل آن مختلط بودن مدرسه و دانش آموزانی از فرهنگ ها و عقاید و روستا های مختلف می باشد بنابراین با خود اندیشیدم که :
چگونه می توانم مشکلات رفتاری و انضباطی دانش آموزانم را کاهش دهم؟
گردآوری شواهد1
بی انضباطی دانش آموزان در مدرسه من که مختلط و دانش آموزانش  از چندین روستا با فرهنگ ها و عقاید و رفتار های متفاوت می باشند  علل و عوامل مختلفی دارد. برای حل  این مشکل از منابع مختلفی چون اینترنت  کتابها و مجله های گوناگون استفاده کردم, چون این مسئله را خیلی مهم دانستم سعی کردم از مشاورین مختلف کمک بگیرم و حتی از نظرات همکارانم نیز غافل نشدم  و با دعوت اولیای دانش آموزان از نکته نظرات آنان نیز استفاده کردم و جلسه ای  نیز با شورای دانش آموزی برگزار نمودم که نتایج حاصله از این تحقیقات بشرح ذیل می باشد:
1-بدلیل مختلط بودن باید در زنگ تفریح حیاط مدرسه تقسیم شود :
از همان ابتدای سالتحصیلی و از بدو ورودم به مدرسه متوجه مختلط بودن و کوچک بودن حیاط مدرسه  و از همه مهمتر معذب شدن دانش آموزان دختر موقع زنگ تفریح شدم و در اولین فرصت موضوع را با مدیر مدرسه در جریان گذاشتم و در شورای مدرسه این مسئله مطرح شد و تصمیم بر این شد تا محیط مدرسه و حیاط به دو قسمت مجزا تقسیم و برای هر گروه یعنی دختران و پسران ناظمین هفته تعیین شود .
 2- دانش آموزان باید از مقررات مدرسه آگاه شوند:
سعی کردم دانش آموزانم را  از همان  ابتدای سال تحصیلی به صورت مکرر و مرتب از مقررات و آیین نامه های  مدرسه آشنا و آگاه  سازم  تا در صورت اشتباه اظهار بی اطلاعی نکنند, و سعی کردم موقع بی انضباطی دانش آموزانم را تنبیه و توبیخ نکنم چرا که این عمل موجب کاهش اعتماد و علاقه دانش آموزان به مدرسه و خصوصا درس می شود و همچنین سعی کردم  با دانش‌آموزان بی‌انضباط، آرام، خونسرد و حرفه‌ای برخورد کنم چرا که دانش‌آموزان از رفتار ما الگوگیری می‌کنند.
 
3- تشویق مناسب و ضروری:
تردیدی نیست که اگر دانش آموزان در برابر رفتار پسندیده و پیشرفتهایی که بدست می آورند تشویق شوند رفتار ناپسند آنها به آرامی کمرنگ و در نهایت از بین می رود. به تعبیری توجه معلم به دانش آموزان موجب قانون پذیری او می شود و عدم توجه منجر به بی تفاوتی می شود.
 
4- بکار گیری و دادن مسئولیت به دانش آموزان:
 
 امورات و مسئولیت های مدرسه از جمله ناظمین هفته و مسئول نظافت  و  ورزش  و مراسم صبحگاهی و ... را از طریق برگزاری انتخابات به دانش آموزان محول کردم که انتخاب از طریق خود دانش آموزان باشد تا باعث اعتراض و در پایان موجب بی نظمی در مدرسه نگردد. این روش را  با همکاران در میان گذاشتم که هرکدام دیدگاه های خود را اعلام کردند، یکی از همکاران گفت: ضمن اینکه به دانش آموزان مسئولیت می دهید باید به دانش آموزان بی انضباط مسئولیت بدهید تا متوجه شود که مدرسه قانون و مقررات دارد و اگر کارش را به خوبی انجام داد مورد تشویق قرار می گیرد.
همکار دیگری نظرش را چنین اعلام کرد: باید چیدمان کلاس طوری باشد که دانش آموزان دختر و پسر ضمن مجزا بودن ، دانش آموزان دختر در عقب کلاس و پسران در جلوی کلاس باشند و  دانش آموزان  بی انضباط کنار هم نباشند و چون اکثر آنها در آخر کلاس می نشینند از توجه به درس دور می شوند و در کلاس سر و صدا و بی نظمی ایجاد می کنند. برای رفع این مشکل باید دانش آموز بی انضباط کلاس را در کنار دانش آموز منضبط و درسخوان قرار دهیم تا رفتارش روز به روز بهتر شود. پس از نظرسنجی از همکاران به سراغ  اولیای آنها رفتم و از آنها خواستم در مورد رفع این معضل با من و مدرسه  همکاری کنند. سپس اولیاء در یک جلسه یک ساعتی در مدرسه حاضر شدند, تاریخ این جلسه روز 18/01/1394  بود که در محل دفتر مدرسه برگزار شد(تصاویر مربوط به جلسه در پیوست آورده شده است). و به پرسش های مربوط که به صورت سوالات چند گزینه ای طرح کرده بودم پاسخ دادند،آنچه از نظرخواهی اولیاء بدست آمد به این شرح می باشد: عده زیادی از اولیاء به بی انضباطی بی تفاوت بودند و می گفتند دانش آموز بی انضباط باید تنبیه شود.
پس جلسه ای با شورای دانش آموزی در تاریخ 8/2/94 برگزار کردم. اعضای شورا 6 نفر بودندکه هرکدام نظراتشان را در این مورد ابراز نمودند(تصاویر در پیوست آورده شده است). آرش گفت: علت بی انضباطی دانش آموزان بی هدف بودن آنها از تحصیل است. مهرداد گفت: علت آن بی علاقگی و فقط وقت گذرانی است در نتیجه به درس بی اهمیت هستند و در کلاس و مدرسه اختلال ایجاد می کنند.
علیرضا گفت: اولیاء نسبت به تحصیل فرزندان بی اهمیت هستند و چون از طرف خانواده مورد بی توجهی و بی مهری قرار میگیرند درنتیجه به درس و مدرسه بی علاقه می شوند و به همین دلیل نیز ترس از مردود شدن یا کم شدن نمره انضباطشان ندارند و این کار نیز باعث بی انضباطی در مدرسه می شود. و عامل اصلی این مشکل بی توجهی و کمبود محبت از سوی خانواده هاست ،چون خانواده ها در مناطق محروم و خصوصا روستایی  از سطح سواد پایینی برخوردارند, در نتیجه دانش آموزان و فرزندانشان  را خصوصا دانش آموزان دختر را از ادامه تحصیل باز می دارند و آنها را به کار کردن در امورات خانه که در نوع خود این امورات خصوصا در روستا سخت می باشد وا می دارند و این باعث می شود دانش آموزان محبت را در بیرون از خانه جستجو کنند و با کمترین محبت از طرف جنس مخالف به سمت او گرایش پیدا می کنند و این عمل نیز به نوبه خود در بی انضباطی و رعایت نکردن مقررات مدرسه بی تاثیر نبوده و حتی باعث غیبت های مکرر دانش آموزان از مدرسه و حتی فرار و ترک تحصیل نیز می گردد،      
 
پس به نظرات دانش آموزان مراجعه کردم سوالات مختلفی را مطرح کردم. در جمع بندی نظرات دانش آموزان متفاوت بود و به این موارد رسیدم:
1- در مدرسه فعالیت های جانبی به غیر از مواد درسی نیست, ما خسته شده ایم.
2- با توجه به مختلط بودن مدرسه، فضای مدرسه برای بازی کردن و حتی زنگ تفریح کوچک می باشد.
3- اگر دانش آموزان دختر ما را مسخره کند ما هم مجبوریم تلافی کنیم.
4- معلمان ما را مجبور به ساکت شدن می کنند و نمی گذارند ما حرف بزنیم.
5- فقط در مدرسه می توانیم با دوستانمان تفریح کنیم و حرف بزنیم، معلم ها از ما فاصله میگیرند.
 
 
 
 
 
پرسشنامه
والدین گرامی؛ پاسخ شما به پرسش های زیر کمک می کند تا تدابیر لازم را در رابطه وضعیت انضباطی فرزندتان در کلاس و در نتیجه بهبود وضعیت کلاسی وی بیندیشیم.
1-     فرزندان  شما برای مطالعه دروس خود  چقدر علاقه  دارند؟
 
               خیلی زیاد                 زیاد          کم      خیلی کم
 
2-    فرزندان  شما  تا چه حد  به ادامه تحصیل از خود علاقه نشان می دهند؟
 
خیلی زیاد            زیاد         کم       خیلی کم
 
3-    فرزندان شما چقدر به مسئله بهداشت و خصوصا بهداشت فردی اهمیت می دهند؟
خیلی زیاد          زیاد         کم        خیلی کم
 
4-    برنامه ریزی فرزندان شما برای تماشای تلویزیون  و دیگر تفریحات تا چه اندازه منظم و دقیق می باشد؟
خیلی زیاد         زیاد            کم       خیلی کم
 
5-    کمک کردن فرزندان شما خصوصا دختران در کارهای خانه تا چه اندازه دقیق و از روی برنامه و نظم می باشد؟
خیلی زیاد          زیاد           کم     خیلی کم
 
6-    تا چه حد سعی می کنند نمازهایشان  را به موقع و در اول وقت بخوانند ؟
خیلی زیاد         زیاد           کم     خیلی کم
 
7-    فرزندان شما چقدر به برنامه غذایی و خصوصا به چاشت صبحانه اهمیت می دهند؟
             خیلی زیاد           زیاد         کم      خیلی کم
 
8-    دختران و پسران شما تا چه اندازه به همراز بودن با شما احساس راحتی میکنند؟
      خیلی زیاد         زیاد           کم      خیلی کم
 
9-    میزان توجه شما پدران و مادران به  نیاز های مادی و معنوی فرزندتان چه اندازه می باشد؟
    خیلی زیاد        زیاد            کم        خیلی کم
پیشینه نظری:
تحقیقات نسبتاً زیادی درمورد نظم و انضباط کلاسی انجام شده است که خط مشی های مفیدی ارائه دهند (از جمله آثار جانستون و مان در سال 1987, کایرا کو در سال 1986, رابرتسون در 1989 و راجرز در سال 1989 میلادی) گزارش های دولتی زیادی درمورد این موضوع مثل گزارش آلتون 1989 ارائه شده است. انضباط کلاسی نه تنها یکی از بخش های مورد توجه معلمان است بلکه در گزارش آلتون, از آن بعنوان یکی از درس های ضروری آموزش ضمن خدمت معلمان مجرب نیز یاد شده است. به بیان دیگر اگر قرار است فعالیت های کلاسی منجر به یادگیری موثر دانش آموزان شود, نظم و انضباط کلاسی امری اجتناب ناپذیر است. اگرچه ممکن است این تصور در ذهن وجود داشته باشد که علت اصلی عدم انضباط کلاسی, مشکلات رفتاری دانش آموزان است ولی نباید این اصل مهم را فراموش کرد که نظم و انضباط کلاسی خوب نتیجه یک تدریس خوب نتیجه داشتن یک طرح خوب است.قبل از اینکه معلم وارد کلاس شود باید بداند که سازگاری و توافق یا همدلی نه به معنای سرگرم کردن دانش آموزان است و نه به معنای دوست بودن با آنها, به رغم حرفهایی که دانش آموزان بر زبان می آورند, آنها احتیاج به معلمی دارندکه به او احترام بگذارند, نه کسی که در کلاس با او مزاح کنند. به بیان دیگر همدلی با دانش آموزان ودرک آنها به معنای ایجاد محیطی در کلاس است که در آن یادگیری صورت پذیرد, از این رو وظیفه اصلی معلم استقرار و ایجاد چنین موقعیتی برای یادگیری است. اگر معلم از این وظیفه آگاه نباشد نباید حرفه معلمی را ادامه دهد. همچنین اگر او این وظیفه را درک نکندممکن است نوعی دلسوزی و یا احساس همدردی با دانش آموزان داشته باشد که فقط ناشی از دیدگاه و موقعیت معلمی اش باشد. معلم قبل از ورود به کلاس باید رفتاری مودبانه از دانش آموز انتظار داشته باشد. بیشتر بی انضباطی های دانش آموزان به دلیل شیوه ها و برخوردهای بد  و نامناسب است.
علاوه بر رفتار مودبانه معلم باید معیارهای کاری را به بهترین وجه انجام دهد. آزادی بیش از اندازه و داشتن معیارهای سطح پایین نه تنها مسائل انضباطی را حل نمی کند بلکه به بدتر شدن آنها می انجامد.
دانش آموزان معلمی که می خواهد نظم و انضباط خوب در کلاس درس و مدرسه حاکم باشد را می پذیرند ولی معلمی که به مسائل انضباطی و رفتاری بی تفاوت است نمی پذیرند.
معلمی که هنگام ایجاد شرایط مطلوب, مقدار کمی آزادی به دانش آموزان می دهد, دانش آموزان بی انضباط برای اومشکل خاصی ایجاد نمی کنند ولی اگر کلاس را کاملاً در اختیار دانش آموزان قرار دهد باید منتظر عواقب آن نیز باشد. معلمی که در ابتدای سال خواهان همکاری و ادب از طرف دانش آموزان بوده و آن را در کلاس ایجاد کرده است می تواند در تمام طول سال فواید و ثمرات آن را به چشم ببیند.
کاینن (1970) در تحقیق خود که به مقایسه رفتار معلمان در کلاس های دارای رفتارهای نامطلوب و کلاس های عادی پرداخته اند می گوید تفاوت این کلاس ها به نحوه پاسخگویی معلمان به رفتار نامطلوب دانش آموزان مربوط نیست بلکه از اقدامات پیشگیرانه آنها ناشی می شود. ( نقل از کویور 1382 ص/د43)
علاوه بر آن مهارتهایی که در یک کلاس درس باید دانش آموزان از آن بهره ببرند عبارتند از:
       
 
 
 
 
 
 
 
 
مهارت آغاز
 
مهارت صدا
 
مهارت شروع درس       
 
مهارت تکلیف خارج از کلاس
 
مهارت ارتباط کلاسی
 
مهارت اختتام
 
مهارت پرسش
 
مهارت توضیح دادن
 
مهارت ارزیابی انتهایی کلاس
 
مهارت تشویق و تنبیه
 
 
                                                                        
این موارد کمک می کند تا دانش آموزان کمتر به بی انضباطی فکر کنند. بوژن در مطالعات خود نشان داد معلمانی که روابط خوب و حسنه با کلاس داشته اند از ساخت کلاس و نقش های دانش آموزان در کلاس اطلاعات بیشتری داشته اند, زیرا وقتی معلم از چگونگی نوع قضاوت دانش آموزان نسبت به یکدیگر مطلع باشد, شناخت وی از کلاس بیشتر می گردد و بنابراین با رفتار خود می تواند روحیه بهتر و مناسب تری در آنها به وجود آورد. مک گرگور دریافت که مدیریت به روش هایی نیاز دارد که بر اساس درک صحیح تر از طبیعت و انگیزش انسانی باشد.مدل ارتباط قیّمی, کلاسی را مجسم می نماید که یک وضعیت خشک و خیلی کنترل شده ای را فراهم می سازد که در آن حفظ نظم در کلاس از اهداف عمده آن است. دانش آموزان برحسب ظاهر, رفتار و وضعیت اجتماعی والدین آنان یکسان فرض می شوند. معلمانی که دارای جهت گیری قیّمی هستند کلاس و مدرسه را یک سازمان اتوکرات با منزلت سلسله مراتب خشک دانش آموز معلم در نظر می گیرند. جریان قدرت و ارتباطات یک طرفه و از معلم به سمت دانش آموز یعنی رو به پایین است. دانش آموزان در اینگونه کلاس ها مجبورند که دستورات معلم را بدون هیچگونه سوالی بپذیرند. معلمان برای درک رفتار دانش آموز تلاش نمی کنند بلکه کج رفتاری دانش آموز را توهین شخصی تلقی می کنند. آنان دانش آموزان را افراد غیرمسئول و بی انضباطی که بایستی از طریق اجرای تنبیهات کنترل شوند تلقی می کنند. غیر شخصی بودن, بدگمان بودن و عدم اعتماد همراه با مراقبت در جو قیمی کلاس حاکم می باشد.
رفتار کلاسی فوق در صورتی که هدف رشد محفوظات و ایجاد محیطی منضبط شاید قابل قبول باشد. معلم در برنامه ریزی آموزشی سعی کند که روابط کلاسی را به گونه ای طراحی کند که بهداشت روانی دانش آموزان به مخاطره نیفتد و دانش آموزان دستورات معلم را با جان و دل پذیرا باشند.
یکی از مشکلاتی که معلمان تمامی مقاطع با آن روبرو هستند بی انضباطی و عدم رعایت مقررات از طرف دانش آموزان است.
از رایج ترین اقدامات در این قبیل تنبیه و توبیخ است که نتیجه مطلوبی هم نمی دهد و موجب تشدید و تکرار رفتار ناپسند و بی انضباطی دانش آموزان می شود.
البته وقتی در آموزشگاه از انضباط صحبت می شود مراد نظم و ترتیب و سکوت دانش آموزان نیست, بلکه معنی وسیع تری مورد نظر است. به این معنی که انضباط باید منجر به انگیزش جهت حفظ مقررات و به صورت عادی درآید.
دانش آموزان باید در کلاس درس به طور فعال مشغول یادگیری درس مربوط باشد و معلم هم نباید انتظار جوی ساکت و رسمی مانند کلاس های قدیمی را داشته باشد, یک دانش آموز ممکن است در روند کلاس اختلالی ایجاد نکند ولی ممکن است چیزی هم یاد نگیرد, نظم کلاس درس ممکن است به میزان سرو صدای موجود در کلاس ارتباط نداشته باشد.
کلاس درس محل یادگیری است و در واقع رفتار هر دانش آموزی که در جریان یادگیری خودش یا دانش آموزان دیگر اختلال ایجاد کند مسئله انضباطی تلقی می شود.
این رفتار ممکن است رفتاری ساکت یا همراه با سروصدا باشد, در هریک از این موارد وظیفه معلم ایجاد محیطی مناسب برای یادگیری است.
اولین اصل مرتبط با نظم و انضباط کلاسی این است که نظم خوب از تدریس خوب ناشی می شود و تدریس  خوب لازمه داشتن یک طرح درس خوب است. هنگامی که شرایط مناسب کلاسی و مدرسه ای مربوط به یادگیری وجود دارد, فرصت های بسیار اندکی برای عدم توجه یا رفتارهای سوء برای دانش آموزان بوجود می آید.
بی نظمی های دانش آموزان در کلاس علل متعددی دارد:
 
گاهی علل بی نظمی درکلاس ناشی از خود دانش آموزن است.
برخی از این علت ها عبارتند از:
 
 
1-   ناراحتی های جسمی و روحی و روانی
2-  نداشتن علاقه و انگیزه
3-  سردرگم بودن و بی اعتنایی به انتظارات معلم و قوانین و مقررات مدرسه و کلاس درس
4-  نداشتن برنامه مشخص مطالعه
5-  کم خوابی و خستگی مفرط
6-  انجام ندادن تکالیف خود
7-  تغذیه نامناسب
8-  استقلال طلبی و مقابله با اقتدار معلم
 
       
 
 
 
 
وضعیت فیزیکی کلاس خصوصا مختلط بودن , نظافت و پاکیزگی, برخورداری از نور و هوای مناسب, میز و صندلی راحت و کافی, تخته سیاه یا وسایل سرمایشی و گرمایشی مناسب, کمبود امکانات ورزشی, یکنواخت بودن برنامه صبحگاهی .
 
       
 
 
 
صاحب نظران روانشناسی و علم تربیتی یکی از مهمترین نهادهای موثر در تربیت در رفتار آدمی را سازمان خانواده می دانند, زیرا محیط خانواده اولین و بادوام ترین عامل در تکوین شخصیت کودکان و نوجوانان و زمینه ساز رشد جسمانی، اخلاق, عقلانی و عاطفی آنان است. بنابراین دانش آموزان ابتدا راه و رسم زندگی و رفتارهای مطلوب و نامطلوب را با تقلید از رفتارهای والدین خود فرامی گیرند و آنچه در خانواده یاد می گیرند در مدرسه بروز می دهند.
اختلافات و کشمکش های والدین, بی نظمی و... تاثیر نامطلوبی بر رفتارهای دانش آموزان دارد. این عوامل زمینه های لازم را برای بروز رفتارهای مخرب دانش آموزان در کلاس درس را فراهم می کند.
 
 
       
 
 
 
 
 
هرچند عوامل اجتماعی به طور مستقیم در ایجاد نظم و انضباط و یا بی نظمی دانش آموزان تاثیر ندارد اما به طور غیر مستقیم تاثیر شگرفی بر رفتارهای دانش آموزان دارند. این تاثیرات را می توان در شکل های گوناگون چون محتوای موضوعات درسی, هنجارها, قواعد و الگوهای رفتاری افراد, نگرش ها و عقاید دانش آموزان, سرعت تغییرات زیاد و فشارهای متعدد اجتماعی و امثال آن مطالعه کرد.
عواملی چون بیکاری تحصیل کرده ها, نگرش های منفی مردم به تحصیل و ... موجب یأس و ناامیدی دانش آموزان می شود و زمینه را برای بروز رفتارهای نامناسب آنان فراهم می کند.
 
       
 
 
 
 
گاهی اوقات نبودن امکانات کافی در مدرسه یا خانواده سبب نابرخورداری محیط و دانش آموزان از نظر برخی از امکانات می گردد که نتیجه آن بروز اختلافات رفتاری در آنها می گردد.
برخی مواقع, بعضی از خانواده ها آن قدر در فشار شغلی, اقتصادی هستند که از تهیه ساده ترین ابزارها بازمی مانند و در نتیجه آثار آن بر وظایف دانش آموزان نوجوان در مدرسه تحمیل می شود.
 
 
 
 
 
 
با توجه به این که مدرسه در نوار مرزی و در منطقه کمتر توسعه یافته و محروم قرار گرفته و اکثر دانش آموزان آن از روستا های همجوار با فرهنگ ها و آداب و رسوم مختلف می باشند و از همه مهمتر مختلط بودن مدرسه می باشد که این عوامل دلایلی بر بی انضباطی دانش آموزان در مدرسه میباشد.
 
پیشینه عملی:
تجزیه و تحلیل تفسیرهای اولیه
پس از مطالعه و بررسی نظرات شاگردان و همکاران و اولیاء دانش آموزان و اطلاعاتی که در این مورد از سایت های معتبر در اینترنت بدست آوردم  و همچنین مطالب کتاب، مجلات و مقالات را در باره این  موضوع مورد نقد و  بررسی قرار دادم؛اشکالات و علل بی نظمی دانش آموزان تا حدودی مورد توجه قرار گرفت ، که به طور کلی یافته های حاصل از این تجزیه و تحلیل به شرح زیر می باشد:
       
 
 
 
1-    خستگی
2-   بی محبتی
3-  ضعف جسمانی
4-   سر خوردگی
5-   مقررات خشک و نابجا
6-   عدم ثبات در مدرسه
7-  عدم برداشت صحیح از بی انضباطی
8-  فرهنگ یکسان
1--خستگی: در برنامه ای که برای دانش آموزان تهیه و نوشته شده بود متوجه شدم خیلی بیش از توانایی دانش آموزان این برنامه نوشته شده است و این برنامه از حجم زیادی برخوردار است که  برای دانش آموزان من خسته کننده و کسل آور است و فعالیتهای فوق برنامه یا غیردرسی صورت نمی گیرد که این عامل نیز به نوبه خود باعث خستگی مضاعف دانش آموزان مدرسه من  می شد در شورا ی مدرسه و جلسه انجمن اولیا ، فعالیت های فوق برنامه را پیشنهاد دادم که در برنامه هفتگی فعالیت های فوق برنامه و غیر درسی نیز نوشته شد ( تصاویری از این فعالیت ها در پیوست آورده شده است).
2- بی محبتی و عدم توجه : نوجوانان علاقه مند به صحبت کردن و نیازمند توجه دیگران هستند و می خواهند مورد توجه و محبت دیگران قرار بگیرند.هنگامیکه با رعایت کردن مقررات نمی توانند توجه دیگران را به خود جلب کنند متوسل به رفتار ناپسند می شوند.
3-ضعف جسمانی : گاهی اوقات بی انضباطی و عدم رعایت مقررات از طرف دانش آموزان ناشی از ضعف جسمانی است زیرا دانش آموزان ضعیف و ناتوان آستانه دقت و توجه شان کوتاه است و زود خسته می شوند و تحمل توانایی بسیاری از مقررات را ندارند.
4-سر خوردگی : در مواردی که انجام تکالیف و درس خواندن و بر آوردن انتظارات معلمان به نحو احسن در مورد دروس بیش از توانایی و استعداد نوجوان باشد و نتواند خود را به سطح خواسته های آنان برساند ،با شکست رو به رو میشود و احساس بی لیاقتی و سر خوردگی می کند که اغلب به بی تفاوتی وعدم رعایت مقررات مدرسه منحرف می شود.
5-گاهی مقرراتی در مدرسه حکمفرماست که خشک و نا بجا است و اگر مقررات صحیح و مناسب با توانایی جسمی و روانی سازگار نباشد دیر یا زود فراموش می شود و رعایت نمی شود.
عدم هماهنگي بين خانه و مدرسه وگاهي تضاد تقاضاي والدين ومعلمين باهم دانش آموزان را دچار سر درگمي و بلا تكليفي مي كند.» (دكتربدري مقدم1379 ص187)
6- عدم ثبات در مدرسه: گاهی اوقات عدم ثبات در مقررات نتیجه ی عدم رعایت مقررات از طرف دانش آموز است. اگر مقرراتی در مدرسه حاکم باشد که مسئولان مدرسه خود آن را انجام نمی دهند نزد دانش آموزان سست و بی اراده می شود.
7- عدم برداشت صحیح از بی انضباطی:  وقتی دانش آموز معنی صحیح انضباط را نداند مسلما ملزم به رعایت آن نمی شود و  دانش آموز باید بداند که معنی انضباط فقط سکوت نیست بلکه همراه شدن با جریان آموزش می باشد.
8- برخورداری از فرهنگ یکسان: اگر دانش آموزان یک آموزشگاه از نظر فرهنگی ،اجتماعی ،اقتصادی و حتی ملیت به هم نزدیک باشند کمتر در مدرسه مشکل ایجاد می شود.
همچنین جهت آشنا شدن کامل تر با ابعاد مختلف رفتار دانش آموزان ، سعی شد تا اطلاعاتی اجمالی در قالب جدول شش پرسش استرلینگر به شرح ذیل ارائه گردد :
1-چرا؟
-        به دلیل بی علاقگی و عدم انگیزه از تحصیل
-        فقر اقتصادی ، فقدان فرهنگی اجتماعی
-        سواد کم والدین و غفلت آنان در تربیت فرزندان خود
-        کمبود محبت
-        یکنواختی برنامه هفتگی
2-چگونه؟
-        مسخره کردن دیگران
-        وقت گذرانی
-        جلب توجه
-        عدم حضور به موقع در مدرسه
-        حضور در کلاس بعد از دبیر
-        خروج از کلاس حین تدریس
3-چه کسی؟
-        دانش آموزان دوره راهنمایی مختلط
4-چه چیزی؟
-        عدم آشنایی با قوانین مدرسه
-        بی توجهی به انضباط
5- چه موقع؟
-        هنگام درس
-        هنگام مراسم آغازین
-         هنگام خروج و ورود به کلاس
6-کجا؟
-       در محوطه مدرسه
-       در کلاس درس
-       در خانه
 
 
    انتخاب راه حل جدید و موقتی
پس از مشورت و هم اندیشی با همکاران و انجام بررسی های فراوان راهکارهای زیر جهت رفع بی انظباطی پیشنهاد میشود.
1-     همیشه مواظب سلامت جسمانی خود باشیم،زیرا یک معلم بیمار با تمام سعی وتلاش کلاس موفقی نخواهد داشت.
2-    باید بچه ها را دوست داشته باشیم و از تدریس برای آن ها لذت ببریم.
3-    باید برای خود ارزش قائل شویم
4-    باید با تلاشی پی گیر مسائل را حل کنیم
5-    اضطراب را از خود دور کنیم زیرا باعث فروپاشی روانی ما خواهد شد .
6-    بی حوصله نباشیم ویاس را از خود دور کنیم وقتی جرقه های شادی خود را از دست دهیم باعث تضعیف روحیه شاگردان کلاس می شود.
7-    نسبت به همکاران بی علاقه نباشیم.
 8-    گفتار و اعمالمان همراه با صداقت و اعتماد به نفس باشد و کمی شوخ طبعی داشته باشیم.
9-    قبل از کلاس،طرح درس منظمی را آماده کنیم.
10-  دانش آموزان را به بحث گروهی و مشارکت در تصمیم گیری تشویق کنیم و حد و مرزی برای رفتار های مورد انتظارمان مشخص کنیم و این حد ومرز را با تدریس سودمند حفظ کنیم.
11-  به همه ی شاگردان چه دختر و چه پسر به یک چشم نگاه کنیم و به آن ها احترام بگذاریم.
12- بر روی اشتباه دانش آموزان انگشت نگذاریم،بر نکات مثبت تکیه کنیم.
13- در برنامه هفتگی کلاس تنوع ایجاد کنیم. زیاد موعظه و نصیحت نکنیم. در اوقات ضروری صحبت کنیم.وقتی صحبت از انضباط می شود،رفتار ها ی آرام، بهتر از کلام موثر واقع می شوند.همه ی دانش آموزان یک کلاس باید برای رشد مهارت های کلامی،آزادانه در یک بحث کنترل شده شرکت کنند. و برنامه هایی که طراحی کرده اند را آزادانه ارائه دهند.
 
اجرای طرح جدید و نظارت بر آن
پس از مشورت و هم اندیشی با همکاران و انجام بررسی های فراوان ،راهکار های زیر به صورت تعاملی انتخاب و جهت رفع بی انضباطی دانش آموزان به اجرا در آمد و در کلاس از آنها  بهره بردم و این راهکارها را به دیگر همکاران نیز توصیه کردم:
1-     رفاقت با دانش آموزان بزرگ
خودم را به دانش آموزان نزدیک کردم  و به درد دل آن ها گوش دادم .قبل از اینکه معلم آن ها باشم رفیق و مشاور آن ها شدم و مقررات مدرسه را برای آن ها توضیح دادم.
2-    تشویق دانش آموزان
هر یک از دانش آموزان که کار خوبی می کرد و یا هر روز منضبط بود اورا تشویق می کردم و با گفتن(( اگر بخواهید می توانید))،دانش آموز را تشویق می کردم.
برای استمرار کارم از لحظه ای که وارد کلاس شدم لازم دانستم رفتار های آن ها را دقیق تر زیر نظر بگیرم و سعی کردم ،هم در گفتار و هم در رفتارم تشویق را انجام دهم.به طور مثال،گاهی لازم می دیدم که برای تشویق دانش آموزان سرم را به نشانه تایید همراه با یک لبخند نشان دهم.گاهی نیز دستم را روی شانه ی دانش آموز می گذارم و دانش آموز از این کار خوشحال می شود و باعث اعتماد به نفس او می شود.تشویق زبانی نیز می تواند موثر باشد مثلا مهرداد که از اول سال به درس بی علاقه بود و مرتب سعی می کرد در کلاس بی انضباطی ایجاد کند،وقتی فقط یک جوابی کوتاه به یک سوال داد و من او را در کلاس با کلمه آفرین تشویق کردم و از بچه ها خواستم که او را با دست زدن تشویق کنند،چهره اش دیدنی بود.هفته ی بعد همین دانش آموز چهار سوال را پاسخ داد که این برای همه عجیب بود و من دو باره او را تشویق کردم و به او این جمله را گفتم از این که در درس پیشرفت کردی و در کلاس بی انضباطی نمی کنی خیلی خوشحالم.درپایان کلاس به او کارت تشویق دادم.
 
3-راه اندازی بانک جایزه
یکی از عوامل موثر بر روی انضباط و درس دانش آموزان بی انضباط ،اهدا جایزه می باشد.به کمک مدیر مدرسه کارت های امتیاز را تهیه کردم و به مناسبت های مختلف که از رفتار دانش آموزان رضایت داشتم، کارت امتیاز میدادم تا با جمع آوری این کارت ها انگیزه انضباط در دانش آموزان تقویت شود. به کمک خود دانش آموزان تصمیم گرفتیم که در کلاس بانک جایزه را راه اندازی کنیم که همه ی بچه ها از این پیشنهاد استقبال کردند. مراسم اهدا جایزه را در14/2/94 با حضور دانش آموزان و عوامل اجرایی برگزار کردیم که در این مراسم دانش آموزان منضبط  تشویق و جوایز خود را دریافت کردند(تصاویر مربوط به اهدای جوایز در ضمایم موجود می باشد) . با این کار احساس رضایت در چهره دانش آموزان و معلمان مشاهده می شد.
4-تدریس خوب
برای ایجاد فضای آزاد به روابط خاصی نیازمندیم که بتوانیم همکاری را پی ریزی کند.انضباط نقطه ی تعلیم و تربیت است. بی انضباطی،تعادل ارتباط میان معلم و دانش آموز را بر هم می زند و میزان یاد گیری را به حد اقل می رساند.
امروزه اگر در تدریس، از روش های منسوخ استبدادی ،که تسلیم محض دانش آموزان را می طلبید،پرهیز کنیم،و روش نوینی را که مبتنی بر اصول آزادی و قبول مسئولیت است بر گزینیم،قادر خواهیم بود بر بسیاری از مشکلات انضباطی غلبه کنیم.
به همین دلیل تصمیم گرفتم که دانش آموزان را در تدریس شرکت دهم.(برای درس پیام های آسمان) ابتدا آن ها را به گروه های سه نفری تقسیم کردم البته دخترها در یک گروه و پسرها در گروه دیگر و در هر گروه یکی از دانش آموزان را به عنوان سر گروه انتخاب کردم. از گرو ه ها خواستم که برای گروهشان اسم انتخاب کنند و چینش کلاس را بر اساس گرو ه بندی تغییر دادم. همه ی دانش آموزان به صورت دوره ای و رو به روی هم قرار می گرفتندبنابراین بی انضباطی فورا به چشم می آمد .به اعضای هر گروه یک شماره دادم (از یک تا سه)درس را به قسمت های یک تا سه تقسیم کردم هردانش آموز می بایست قسمت مربوط به خود را مطالعه کند و با هم شماره ی خود در گروه های دیگر بحث و تبادل نظر کند و قسمت مربوطه را برای همه دانش آموزان توضیح دهد.و در پایان خودم درس را به طور خلاصه توضیح می دادم و اشکالاتشان را بر طرف می کردم.و سولات آخر درس را با کمک هم پاسخ مید ادیم و همچنین هر ماه یک روز را بعنوان طرح مدام  به دانش آموزان اختصاص می دادم تا در امورات مدرسه شرکت کنند و مدیریت مدرسه در آن را بعهده دانش آموزان بود ( تصاویر مربوط به طرح مدام در پیوست ها موجود می باشد).
دانش آموزان  با کمک هم گروهای خود ،آیات و احادیث مربوط به درس را جمع آوری می کنند وهر هفته یک گروه کار خود را در نماز خانه مدرسه ارائه می دهند.( تصاویر در ضمایم موجود هست)
5-کلاس را سریع و با روحیه و اشتیاق شروع می کنم.
6-قبل از شروع درس توجه همه دانش آموزان را به خود جلب می کنم. این کار را با ساکت ماندن دانش آموزان برای چند لحظه یا یک بار با خودکار یا با دست به میز ضربه می زنم.
7-تمام مطالب و مواردی را که لازم می دانم قبل از اینکه زنگ شروع کلاس به صدا درآید روی تخته می نویسم.
8-سعی می کنم کلاس را با چشمانم اداره کنم باید در هر حال دانش آموزان را در کلاس ببینم یا بایستم, جایی را انتخاب می کنم که همه دانش آموزان را ببینم.
9-با همه دانش آموزان صحبت می کنم و از آنها می خواهم که برای همه کلاس صحبت کنند.
10-سعی می کنم ترتیب نشستن دانش آموزان را به خاطر داشته باشم. دانش آموزانی را که با هم اختلاف دارند و نزاع می کنند را شناسایی می کنم و جایشان را تغییر می دهم.
11-سعی می کنم در مورد کلاس و فعالیت های خواسته شده از دانش آموزان, دقیق باشم. هرگز دانش آموز را تهدید به کاری که نمی تواند انجام دهد نمی کنم.
12-به صدایم در کلاس توجه می کنم و بلند و واضح صحبت می کنم.
13-جریان یادگیری درس و فعالیت دانش آموزان را متوقف نمی کنم.
14-هنگام سوال کردن درس دانش آموزان را بطور تصادفی صدا می کنم نه به صورت ردیفی یا ستونی یا بر طبق ردیف دفتر کلاسی.
15-سعی می کنم فعالیت های کلاسی طولانی و خسته کننده نباشد.
16-هنگام نوشتن و انجام دادن تکلیف روی تابلو, دانش آموزان را مشغول نگه میدارم.
17-وقتی که مطلبی را روی تخته می نویسم همزمان صحبت هم می کنم  و سعی می کنم طوری بایستم که کاملاً پشت به دانش آموزان نباشم.
18-دانش آموزان را به خاطر درست جواب دادن رفتارهای خوب تشویق می کنم و نسبت به دانش آموزان بی انضباط مقداری بی توجهی می کنم.
19-هنگام مشاهده رفتارهای نامطلوب به سوی همان دانش آموز می روم تا متوجه شود که شاهد رفتار نامناسبش هستم. برای مدت کوتاه دستم را روی شانه اش می گذارم و درس را ادامه می دهم. به این طریق هم به آن دانش آموز بی انضباط توجه می کنم و هم دانش آموزان دیگر متوجه می شوندکه رفتار نامناسب را ادامه ندهند و روند تدریس و یادگیری را متوقف نمی کنم.
20-اگر دو یا چند دانش آموز در حال صحبت کردن باشند به طرف آنها می روم. این کار باعث می شود که دانش آموزان مشغول انجام دادن فعالیت کلاسی شوند. یا با حرکت چشم به آنها خیره می شوم و آنها متوجه می شوند که دیگر این کار را ادامه ندهند.
پس به طور کلی معلم باید از موقعیت کلاس شناخت کافی و لازم داشته باشد و اصول صحیح روابط مناسب را به کار گیرد. معلم باید با آگاهی, عواملی را که سبب اختلال نظم کلاسی می شوند را بشناسد.
گرد آوری اطلاعات(شواهد2)
پس از جمع آوری نظرات همکاران ، شورای دانش آموزی و دقت در رفتار دانش آموزان کلاس دوم مشاهده کردم که تغییراتی در انضباط و رعایت مقررات ایجاد شده است،از دیگر همکاران هم می پرسیدم که آن ها هم از وضع برخورد و رعایت مقررات از سوی دانش آموزان راضی شده بودند.
که علل آن به شرح زیر می باشد:
1-     دانش آموزان از مقررات و قوانین و نظم و انضباط مدرسه آگاه شدند بطوریکه موقع اذان یکی از دانش آموزان که رتبه اول در اذان را کسب کرده و به مرحله استانی راه یافته  خودش مسئولیت موذنی مدرسه را برعهده گرفته و همگی دانش آموزان و عوامل اجرایی به صورت خود جوش در نماز جماعت مدرسه شرکت می کردند که پیش نمازی، نماز جماعت مدرسه نیز برعهده  بنده حقیر شده بود(تصاویر مربوط به نماز جماعت مدرسه استاد مطهری در ضمایم موجود می باشد) .
2-    درجلسه هم اندیشی که با اولیای دانش آموزان داشتیم  باعث شد که آن ها وظایف خود را بهتر از قبل در قبال فرزندانشان انجام دهند و به فرزندان خود محبت کنند.
3-    دانش آموزان دختر و پسر در ساعات تفریح بدلیل تقسیم محیط مدرسه به دو قسمت که پشت حیاط مدرسه برای دختران و جلوی حیاط برای پسران اختصاص یافته بود زنگ تفریح خود را بهتر از قبل سپری می کردند و دیگر زنگ تفریح برایشان حکم بی قراری و کسالت آوری نداشت.
4-    دبیران در کلاس از روش های فعال تدریس استفاده میکنند و همه ی دانش آموزان چه دختر و چه پسر در تدریس به معلمشان کمک می کنند.
5-    دادن مسئولیت و تکلیف به دانش آموزان بی انضباط که از ایده های بنده بود و بسیار هم مورد استقبال همکاران قرار گرفت موجب کاهش و حتی از بین رفتن بی انضباطی در بین دانش آموزان گردید .
6-    برنامه های غیر درسی متنوعتر شد.و به مناسبت های مختلف با کمک عوامل اجرایی از دانش آموزان بی انضباط برای انجام این فعالیت ها استفاده  شد به طوریکه در برنامه دهه مبارک فجر،آموزشگاه استاد مطهری مردانقم مقام نخست را در منطقه آموزش و پرورش خداآفرین کسب کرد و تقدیرنامه ای را از سوی مدیریت منطقه دریافت کردیم  و هم چنین چند نفر از دانش آموزان بی انضباط مسئول انتظامات مدرسه شدند.
7-    در تابلو داخل سالن با کمک دانش آموزان قوانینی در مورد نظم وانضباط مدرسه  نوشته شد و نصب گردید تا همه ی دانش آموزان ضمن مطالعه آن  از مفاد آن آگاه گردند.
8-    با کمک معاون آموزشی و دانش آموزان مدرسه برنامه ای را برای نظافت مدرسه و مراسم صبحگاهی تهیه و تنظم کردیم که در این برنامه مراسم صبحگاهی و نطافت مدرسه  را بین دانش آموزان دختر و پسر طوری تقسیم کردیم که همه از مسئولیت های خود راضی بوده و به وظایفشان بدرستی عمل می کردند و در بسیاری از این مسئولیت ها نام دانش آموزان بی انضباط نیز به چشم می خورد .
 9- دانش آموزان مدرسه ما چه دختران و چه پسران در اکثر مسابقات علمی و هنری و قرآنی  و  ورزشی  شرکت کردند و خوشبختانه امسال دو نفر از دانش آموزان مدرسه ما در مسابقات قرآن و اذان که در منطقه رتبه اول را کسب کرده بودند به مرحله استانی راه یافتند(تصویر آزمون کتبی اذان در ضمایم موجود می باشد) که آزمون استانی در تاریخ های یکم و هشتم اردیبهشت ماه94 برگزار شد و انشاءالله نتایج  نیز بزودی اعلام خواهد شد،نکته قابل توجه اینجاست که رتبه اول در رشته اذان، یکی از دانش آموزان شلوغ و بی انضباط مدرسه ما در ابتدای سالتحصیلی بود که الان یکی از دانش آموزان منضبط و فعال مدرسه ما می باشد.
کلام آخر:
امام خمینی (ره ) فرمودند:
آن قدر که انسان غیر تربیت شده مضر است جوامع هیچ شیطانی و هیچ حیوانی و هیچ موجودی آن قدر مضر نیست و آن قدر که انسان تربیت شده مفید است برای جوامع، هیچ ملائکه و هیچ موجودی آن قدر مفید نیست.
منابع:
1- شعاری نژاد ، علی اکبر, 1383، فرهنگ علوم رفتاری،تهران، انتشارات امیر کبیر،چاپ سوم
2- هاشمیان، کیانوش ،1381، عوامل بی انضباطی مدرسه ص 195،تهران دانشگاه الزهرا(س)
3- بدری ، مقدم ،1379، كاربرد روان شناسي در آموزشگاه، ص187،تهران ،انتشارات سروش
4-. نهج البلاغه،حکمت 437